# Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców | DPM.0738.29.2022 | 20.04.2022
# Załącznik do pisma DPM.0738.29.2022 - Pismo nr DPM.0737.43.2023 z dnia 31 lipca 2023 r.-1
# źródło tekstu: warstwa tekstowa oryginału
# dokument: https://glos-migranta.eu/dokumenty/udsc-dpm-0738-29-2022-04-20-zal-04-pismo-nr-dpm-0737-43-2023-z-dnia-31-lipc.pdf

                                                                              Warszawa, dn. 31.07.2023 r.

 Dyrektor
 Departament Prawa Migracyjnego
 Urząd do Spraw Cudzoziemców


 DPM.0737.43.2023




                                                        Pani
                                                        Anna Bartoszek-Dec
                                                        Zastępca Dyrektora
                                                        Wydziału Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców
                                                        Opolskiego Urzędu Wojewódzkiego


         Szanowna Pani Dyrektor,

         w nawiązaniu do Pani pisma nr ABDSO.II.6156.339.2023. KB z dnia 23 maja 2023 r. dotyczącego
wątpliwości co do zakresu stosowania przepisów art. 100c i art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o
pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2023 r.
poz. 103 z późn. zm.), zwanej dalej: „ustawą specjalną”, przepraszając za konieczność długiego oczekiwania
na odpowiedź, działając na podstawie § 19 pkt 8 regulaminu organizacyjnego Urzędu do Spraw
Cudzoziemców stanowiącego załącznik nr 1 do zarządzenia nr 5 Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z
dnia 31 maja 2022 r. w sprawie ustalenia regulaminu organizacyjnego Urzędu do Spraw Cudzoziemców (Dz.
Urz. Min. Spraw Wew. i Ad. poz. 42 z późn. zm.) przedstawiam następujące wyjaśnienia Departamentu Prawa
Migracyjnego Urzędu do Spraw Cudzoziemców:

         W pierwszej kolejności pragnę wyjaśnić, iż Szefowi Urzędu do Spraw Cudzoziemców znana jest
sytuacja związana z tym, że w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych pojawił się pogląd,
uzasadniany różnymi argumentami, jakoby przepisy art. 100c i art. 100d ustawy specjalnej, miały mieć
zastosowanie tylko do postępowań, których stronami są obywatele Ukrainy, którzy przybyli na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej w okresie od dnia 24 lutego 2022 r. w związku z działaniami wojennymi
prowadzonymi na terytorium Ukrainy. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców nie dysponuje jednak żadnymi
instrumentami pozwalającymi na to, aby ten niekorzystny trend orzeczniczy odwrócić, albowiem przepisy art.
100c i art. 100d ustawy specjalnej od początku miały i mają zastosowanie wyłącznie do postępowań
prowadzonych przez wojewodów (w fazie postępowania w I instancji), w konsekwencji czego zagadnienia
prawne związane z zakresem stosowania tych przepisów pozostają bez jakiegokolwiek znaczenia dla
rozpoznawania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skarg na bezczynność lub przewlekłe
prowadzenie postępowania przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Dlatego też nie ma on choćby




ul. Taborowa 33      tel. 47 721 76 75   kierownictwo@udsc.gov.pl   Klauzula RODO
02-699 Warszawa      fax 47 721 74 13    www.gov.pl/udsc            www.udsc.gov.pl/rodo
potencjalnej możliwości wykazania braku słuszności takiego poglądu w ewentualnej skardze kasacyjnej do
Naczelnego Sądu Administracyjnego.
         Po drugie, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców stoi na stanowisku, że poglądy ograniczające zakres
stosowania przepisów art. 100c i art. 100d ustawy specjalnej tylko do postępowań, których stronami są
obywatele, których stronami są obywatele Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w
okresie od dnia 24 lutego 2022 r., nie są prawidłowe. Poglądy te nie uwzględniają tego, że oba te przepisy w
przeciwieństwie do znaczącej większości pozostałych przepisów ustawy specjalnej posługują się pojęciem
„cudzoziemiec”, które należy dekodować przy użyciu ogólnosystemowej definicji tego pojęcia, zawartej w art.
3 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2023 r. poz. 519 z późn. zm.), a nie pojęciem
„obywatel Ukrainy”. Przeciwko zasadności tych poglądów przemawia również to, że przedmiot regulacji
ustawy specjalnej nie zamyka się tylko w sprawach określonych w art. 1 ust. 1 ustawy specjalnej. W ust. 3
tego artykułu zostały wymienione inne elementy składające się na ten przedmiot. Jednym z tych elementów
są szczególne zasady przedłużania okresów legalnego pobytu obywateli Ukrainy oraz wydanych im przez
organy polskie dokumentów dotyczących uprawnień w zakresie wjazdu i pobytu na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej (art. 1 ust. 3 pkt 5) których emanacją są dzisiaj przepisy art. 42 – art. 42b ustawy
specjalnej. Nie budzi jakichkolwiek wątpliwości to, że przepisy te mają zastosowanie do wszystkich obywateli
Ukrainy, a nie tylko do obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku z
działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium państwa ich obywatelstwa (co należałoby wywieść przez
pryzmat regulacji art. 1 ust. 1 ustawy specjalnej). Innym z tych elementów składających się na przedmiot
regulacji ustawy specjalnej są szczególne zasady powierzenia pracy obywatelom Ukrainy, przebywającym
legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 1 ust. 3 pkt 1), których emanacją jest regulacja art. 22
ustawy specjalnej. Tutaj podobnie nie budzi jakichkolwiek wątpliwości to, że uprawnienie w postaci dostępu
do polskiego rynku pracy dotyczy nie tylko obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej w okresie od dnia 24 lutego 2022 r. w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium
Ukrainy, i w konsekwencji czego ich pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny
na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy specjalnej (art. 22 ust. 1 pkt 1), ale również wszystkich innych obywateli
Ukrainy, którzy przebywają legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 22 ust. 1 pkt 2). Jeszcze innym
z elementów składających się na przedmiot regulacji ustawy specjalnej są szczególne zasady podejmowania
i wykonywania działalności gospodarczej przez obywateli Ukrainy, przebywających legalnie na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej (art. 1 ust. 3 pkt 9), których emanacją jest przepis art. 23 ustawy specjalnej. W tym
przypadku również nie budzi żadnych wątpliwości to, że uprawnienie do podejmowania i wykonywania
działalności gospodarczej przez obywateli Ukrainy na takich samych zasadach jak obywatele polscy, a zatem
przede wszystkim na podstawie wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej,
dotyczy nie tylko obywateli Ukrainy definiowanych poprzez art. 1 ust. 1 ustawy, ale również tych, których pobyt
na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ma swoje umocowanie w przepisach ustawy o cudzoziemcach.
Wreszcie, można zwrócić uwagę na to, że art. 1 ust. 3 pkt 6 ustawy specjalnej przewiduje jako element




ul. Taborowa 33       tel. 47 721 76 75     kierownictwo@udsc.gov.pl   Klauzula RODO
02-699 Warszawa       fax 47 721 74 13      www.gov.pl/udsc            www.udsc.gov.pl/rodo
przedmiotu regulacji tej ustawy niektóre uprawnienia obywateli polskich i obywateli Ukrainy będących
studentami, nauczycielami akademickimi lub pracownikami naukowymi wjeżdżającymi z terytorium Ukrainy.
Co prawda, regulacje art. 100c i art. 100d nie zostały ujęte jako odrębny punkt w ust. 3 w art. 1 ustawy
specjalnej, ale z powyższego wywodu wynika czytelny wniosek, iż zakres podmiotowy przepisów tej ustawy
nie może być każdorazowo dekodowany tylko przez pryzmat art. 1 ust. 1 tej ustawy ani przez pryzmat jej tytułu
odwołującego się do obywateli Ukrainy. Ponadto, należy wskazać, że o ile umiejscowienie przepisów art. 100c
i art. 100d ustawy specjalnej nie okazało się zabiegiem zbyt fortunnym w kontekście poglądów wyrażanych w
późniejszym orzecznictwie sądowym (aczkolwiek jedynym dostępnym w danych okolicznościach), o tyle nie
można zapominać o tym, że ustanowienie podstawy prawnej dla „spoczywania” terminów dla załatwiania
spraw administracyjnych cudzoziemców przez wojewodów uzasadnione było od początku kolejnymi
wzrostami liczby wniosków o udzielenie zezwoleń pobytowych, stanowiącymi skutki pośrednie agresji
Federacji Rosyjskiej na Ukrainę w dniu 24 lutego 2022 r. oraz masowego napływu cudzoziemców, głównie
obywateli Ukrainy, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jako przykład takiego skutku należy wskazać
choćby to, że wraz z rozpoczęciem działań wojennych utracona została prawie w całości możliwość
wydawania wiz przez polskie urzędy konsularne znajdujące się na terytorium Ukrainy, a które to wizy stanowiły
częstokroć podstawy legalnego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obywateli Ukrainy,
niedecydujących się na składanie wniosków do wojewodów o udzielenie zezwoleń pobytowych. Z chwilą
utraty tej możliwości zwiększyła się automatycznie grupa przebywających już na terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej (przed dniem 24 lutego           2022 r.) obywateli Ukrainy zainteresowanych ubieganiem się o udzielenie
zezwoleń pobytowych, w szczególności zezwoleń na pobyt czasowy. I to na takiej płaszczyźnie należy szukać
związków treściowych pomiędzy przepisami art. 100c i art. 100d a materią regulacji pozostałych przepisów
tej ustawy.
         Dlatego też Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców stoi na stanowisku, iż przepisy art. 100c i art. 100d
ustawy specjalnej powinny być wykładane w sposób, który prowadzi do wniosku, że ich zakresem objęte są
wymienione w nich postępowania prowadzone wobec wszystkich cudzoziemców, a nie tylko wobec obywateli
Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie od dnia 24 lutego 2022 r. w związku
z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium Ukrainy, zaś przeciwne poglądy wyrażane w
orzecznictwie sądowym, o ile traktowane są – jak zawsze – z szacunkiem, nie definiują działalności
orzeczniczej Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców jako organu wyższego stopnia w stosunku do
wojewodów, właściwego do rozpoznawania ponagleń na bezczynność i przewlekłe prowadzenie
postępowania. Stąd też należy podnieść, że aktualne pozostaje stanowisko Szefa Urzędu do Spraw
Cudzoziemców wyrażone w piśmie nr DPM.0738.49.2022 z dnia 15 czerwca 2022 r. i zmodyfikowane w części
w piśmie nr DPM.0738.81.2022 z dnia 9 listopada 2022 r., dotyczące sposobu postępowania z ponagleniami.
         Jednocześnie wzorem stanowiska wyrażonego w czasie dyskusji prowadzonej w ramach spotkania
konsultacyjnego pt. „Międzywojewódzka wymiana dobrych praktyk – wyzwania związane z konfliktem zbrojnym
na Ukrainie” w dniu 14 czerwca 2023 r., zachęcam do wnoszenia przez wojewodów skarg kasacyjnych od




ul. Taborowa 33       tel. 47 721 76 75          kierownictwo@udsc.gov.pl   Klauzula RODO
02-699 Warszawa       fax 47 721 74 13           www.gov.pl/udsc            www.udsc.gov.pl/rodo
wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych, opierających się na wadliwym w ocenie Szefa Urzędu do
Spraw Cudzoziemców poglądzie prawnym dotyczącym zakresu zastosowania przepisów art. 100c i art. 100d
ustawy specjalnej.




                                                                              Z poważaniem

                                                                           Michał Błeszyński
                                                                               Dyrektor
                                                                    Departament Prawa Migracyjnego
                                                                       /podpisano elektronicznie/




Do wiadomości:
   1. Dyrektorzy właściwych w sprawach cudzoziemców wydziałów w urzędach wojewódzkich;
   2. Pan Mariusz Boguszewski – Dyrektor Departamentu Spraw Międzynarodowych i Migracji
       Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji;
   3. Pan Grzegorz Ziomek – Dyrektor Departamentu Administracji Publicznej Ministerstwa Spraw
       Wewnętrznych i Administracji;
   4. w Urzędzie do Spraw Cudzoziemców:
           1) Departament Legalizacji Pobytu;
           2) Departament Kontroli i Bezpieczeństwa Migracyjnego;
           3) Biuro Szefa Urzędu;
           4) Biuro Obsługi Klienta.




ul. Taborowa 33      tel. 47 721 76 75   kierownictwo@udsc.gov.pl      Klauzula RODO
02-699 Warszawa      fax 47 721 74 13    www.gov.pl/udsc               www.udsc.gov.pl/rodo
