Wkład cudzoziemców w polską gospodarkę

Materiał uzupełniający do mediakitu. Stan na 12 sierpnia 2026 r.

1. Trzy liczby na początek

8% — taki odsetek wszystkich ubezpieczonych w ZUS stanowią cudzoziemcy (marzec 2026 r.). Dziesięć lat wcześniej było to 1,2%.

21,5 mld zł — roczny przypis składek emerytalnych i rentowych za cudzoziemców w 2025 r. W 2017 r. było to 3 mld zł.

857 100 płaci, 12 000 pobiera — tylu obywateli Ukrainy opłacało składki w ZUS w grudniu 2025 r. i tylu otrzymywało z ZUS emeryturę lub rentę (dane ZUS, XII.2025).

2. Ubezpieczenia społeczne — dane ZUS

2.1 Liczba ubezpieczonych cudzoziemców

Wzrost siedmiokrotny w ciągu dekady. W ciągu ostatniego roku w ZUS zarejestrowano 95 tys. nowych cudzoziemców.

2.2 Składki

Wzrost 7,2-krotny w osiem lat.

Przeciętna składka roczna na jednego ubezpieczonego cudzoziemca: ok. 16 700 zł (obliczenie własne: 21,5 mld zł ÷ 1 288,8 tys. osób, dane za 2025 r.).

2.3 Wypłaty

W grudniu 2025 r. osobom bez obywatelstwa polskiego wypłacono 27,4 tys. świadczeń emerytalno-rentowych, w tym 24,3 tys. emerytur, 1,2 tys. rent z tytułu niezdolności do pracy i 1,9 tys. rent rodzinnych. Stanowiło to 0,32% liczby wszystkich świadczeń tego typu wypłaconych przez ZUS (raport ZUS „Cudzoziemcy w polskim systemie ubezpieczeń społecznych", dane za grudzień 2025 r.).

Przeciętna wysokość świadczenia dla cudzoziemca: 1,2 tys. zł, wobec 4 tys. zł przeciętnej ogólnej.

Zestawienie w liczbie osób — obywatele Ukrainy: 857 100 płaci składki, ok. 12 000 pobiera emeryturę lub rentę (dane ZUS, XII.2025).

Uwaga metodologiczna — istotna przy cytowaniu. Wskaźnik 6,2% dotyczy kwoty składek, a 0,32% — liczby świadczeń. Nie są to wielkości tego samego rodzaju i nie należy zestawiać ich jako prostej relacji. Ponieważ przeciętne świadczenie cudzoziemca jest ponad trzykrotnie niższe od przeciętnej ogólnej, udział kwotowy w wypłatach jest jeszcze niższy niż 0,32% — ale ZUS nie publikuje tej wartości za 2025 r. Bezpieczne zestawienie to para w liczbie osób: 857 100 wobec 12 000.

Zastrzeżenie: dysproporcja wynika z młodej struktury wiekowej migracji, a nie z gorszego traktowania — większość ubezpieczonych cudzoziemców to osoby w wieku 25–49 lat, które dopiero budują staż. W dłuższym horyzoncie relacja będzie się wyrównywać. Liczba świadczeń emerytalnych wypłacanych cudzoziemcom wzrosła w 2025 r. o ponad 39% rok do roku.

2.4 Struktura narodowościowa (czerwiec 2026)

Ukraina — 901 tys.; Białoruś — 143,9 tys.; Indie — 25,5 tys.; Gruzja — 22,1 tys. Najszybciej rosnącą grupą są obywatele Kolumbii (+1/3 w skali roku).

Udział cudzoziemców spoza UE wzrósł z 89,2% (2016) do 96,6% (koniec 2025).

3. Podatki — dane Ministerstwa Finansów

3.1 CIT i PIT

Wzrost o 35,3% rok do roku.

Osobne zestawienie MF podaje wpływy z samego PIT od cudzoziemców: 4,15 mld zł (2023) i 5,28 mld zł (2024).

3.2 Tempo wzrostu przewyższa przyrost liczby podatników

Liczba Ukraińców płacących PIT w Polsce wzrosła w latach 2022–2024 z 915 tys. do 948 tys., czyli o 3,6%. W tym samym czasie kwota wpłacanego przez nich podatku wzrosła z nieco ponad 800 mln zł do prawie 1,7 mld zł — ponad dwukrotnie.

Oznacza to, że rośnie nie liczba pracujących, lecz ich produktywność i poziom wynagrodzeń: przechodzenie z umów cywilnoprawnych na etaty, z pracy zdalnej dla zagranicznych pracodawców na polskie umowy, awanse.

3.3 Zastrzeżenie metodologiczne — istotne

Szef Krajowej Administracji Skarbowej zastrzegł w odpowiedzi na interpelację poselską, że systemy podatkowe nie pozwalają w pełni wyselekcjonować wpływów budżetowych z podziałem na obywatelstwo, a przekazane dane są szacunkowe i obarczone marginesem błędu. Nie uwzględniają też pomniejszenia o udziały samorządów.

Podane kwoty nie obejmują VAT ani akcyzy — podatków konsumpcyjnych, których nie da się przypisać do narodowości, a które przy 1,3 mln pracujących osób stanowią kwotę wielokrotnie wyższą niż PIT.

Za lata 2021–2024 MF oszacowało łączne wpłaty obywateli Ukrainy z tytułu CIT, PIT i VAT na ok. 5,65 mld zł.

4. Wpływ na PKB

4.1 Uchodźcy z Ukrainy — Deloitte dla UNHCR (czerwiec 2025)

Dochody sektora publicznego wzrosły dzięki tej grupie o 2,75% w 2023 r. i 2,94% w 2024 r. — czyli o dodatkowe 39,1 mld zł i 47 mld zł.

4.2 Wszyscy cudzoziemcy — Deloitte, Instytut Spraw Publicznych, Ipsos (czerwiec 2026)

Raport „Migracja w Polsce" szacuje, że obecność migrantów zwiększyła wartość polskiego PKB w 2025 r. o 200–416 mld zł, co odpowiada udziałowi 5,4%–10,7% w tworzeniu PKB. Liczbę cudzoziemców w Polsce oszacowano na 2–2,5 mln.

Szeroki przedział wynika z różnych scenariuszy metodologicznych — autorzy sami zaznaczają, że precyzyjne określenie wpływu migrantów jest trudne. Przy cytowaniu należy podawać cały przedział, nie górną wartość.

4.3 Bank Gospodarstwa Krajowego

Wpływ migracji ukraińskiej (przedwojennej i powojennej) na polskie PKB: od 0,5% do 2,4% rocznie.

BGK podaje też relację, która jest najprostszą odpowiedzią na zarzut o obciążanie budżetu: na każdą złotówkę otrzymaną w ramach świadczeń społecznych Ukraińcy wpłacili 5,4 zł w podatkach i składkach.

5. Rynek pracy

Wskaźnik zatrudnienia uchodźców z Ukrainy w wieku produkcyjnym: 69%, wobec 75% wśród obywateli Polski. Rok wcześniej było to 61%.

Mediana wynagrodzenia netto uchodźców wzrosła w ciągu roku z 3 100 zł do 4 000 zł.

Deloitte stwierdza wprost, że wejście uchodźców na polski rynek pracy nie spowodowało wzrostu bezrobocia ani spadku realnych płac.

W latach 2022–2025 Ukraińcy założyli w Polsce ponad 123 tys. firm (w tym 77,7 tys. jednoosobowych działalności gospodarczych w latach 2022–2024).

Rozkład regionalny

Najwięcej pracujących cudzoziemców: mazowieckie (ok. 210 tys.), dolnośląskie (123 tys.), wielkopolskie (113 tys.). Najmniej: świętokrzyskie (9 tys.), warmińsko-mazurskie (14 tys.), podkarpackie (14 tys.).

Udział cudzoziemców wśród pracujących: lubuskie 10%; dolnośląskie, zachodniopomorskie, pomorskie, wielkopolskie po 6%. Wśród miast wojewódzkich: Wrocław 16%, Gorzów Wielkopolski i Szczecin po 14%.

6. Strona wydatkowa — ile państwo wydaje

6.1 Wydatki na obywateli Ukrainy przebywających w Polsce

Mowa wyłącznie o wydatkach wewnętrznych — świadczeniach, leczeniu, edukacji i zakwaterowaniu osób przebywających w Polsce. Głównym instrumentem jest Fundusz Pomocy.

Skala maleje: między 2022 r. a planem na 2026 r. spadek ponad dziesięciokrotny. Programy takie jak 800+ i „Dobry Start" nie są już dostępne dla wszystkich uchodźców bezwarunkowo; od 1 lutego 2026 r. obywatele Ukrainy ze statusem UKR muszą spełnić dodatkowe warunki, a od czerwca 2026 r. analogiczne zasady mają objąć wszystkich cudzoziemców.

Uwaga krytyczna dla wiarygodności. Kwota 106 mld zł za lata 2022–2023, często przywoływana w debacie, to łączna pomoc Polski dla Ukrainy jako państwa, obejmująca pomoc wojskową (sprzęt, amunicja), humanitarną i gospodarczą. Nie są to wydatki na migrantów w Polsce. Mieszanie tych dwóch kategorii jest najczęstszym błędem w tej dyskusji — po obu stronach sporu — i natychmiast podważa wiarygodność mówiącego.

6.2 Świadczenie 800+ dla cudzoziemców (2025)

Rok do roku liczba dzieci cudzoziemców spadła o 6,5%, a wydatki o 4,1%.

Podział szacunkowy (obliczenie własne, przy założeniu równego kosztu na dziecko): obywatele Ukrainy ok. 2,64 mld zł, pozostali cudzoziemcy ok. 0,63 mld zł.

6.3 Ochrona zdrowia — bilans dodatni

Koszty świadczeń medycznych dla osób pracujących i niepracujących są w całości pokrywane ze składek pracujących Ukraińców. NFZ notuje z tego tytułu nadwyżkę rzędu 1,5 mld zł rocznie.

6.4 Bilans ogólny — dane BGK za 2024 r.

Wpływy do budżetu od migrantów z Ukrainy (podatki i składki): ok. 15,1 mld zł. Wypłaty z programu „Rodzina 800+" dla tej grupy: ok. 2,8 mld zł. Saldo: +12,3 mld zł. Relacja 5,4 zł wpłacone na każdą 1 zł otrzymaną.

BGK odnotował przy okazji, że nieprawdziwa jest teza o wpływie migracji ukraińskiej na wzrost cen nieruchomości — w 2023 r. cudzoziemcy odpowiadali za 2,7% transakcji zakupu nieruchomości w Polsce.

7. Delta: cudzoziemcy spoza Ukrainy

To jest część obrazu, której w debacie publicznej praktycznie nie ma.

7.1 Po stronie wydatków — brak programów celowanych

Dla migrantów niebędących obywatelami Ukrainy nie istnieje żaden dedykowany instrument wsparcia: nie ma odrębnego funduszu, programu ani osobnej pozycji budżetowej. Jedyny dający się oszacować wydatek to 800+ — ok. 0,63 mld zł na ok. 62,5 tys. dzieci.

7.2 Po stronie wpływów — jedna trzecia składek

Obywatele Ukrainy stanowią 66,9% ubezpieczonych cudzoziemców (marzec 2026 r.). Pozostałe 33,1% to obywatele Białorusi, Indii, Gruzji, Kolumbii i innych państw.

Przy proporcjonalnym podziale rocznego przypisu składek emerytalno-rentowych za 2025 r. (21,5 mld zł) na tę grupę przypada ok. 7,1 mld zł rocznie — obliczenie własne, przy założeniu zbliżonej przeciętnej podstawy wymiaru składek.

7.3 Wnioski z porównania

Kluczowa obserwacja. Art. 100d znajduje się w ustawie o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. Naczelny Sąd Administracyjny potwierdził jednak w wyroku z 25 lipca 2024 r. (sygn. II OSK 599/24), że przepis ten stosuje się do wszystkich spraw w nim wymienionych, bez względu na obywatelstwo strony.

Oznacza to, że obywatel Gruzji, Indii, Kolumbii czy Białorusi został pozbawiony ponaglenia i skargi na bezczynność na mocy ustawy dotyczącej wojny, która go nie dotyczy, i programu pomocowego, z którego nie skorzystał.

Trudno wskazać uzasadnienie takiego rozwiązania inne niż wygoda administracyjna. Nie ma tu ani związku z sytuacją nadzwyczajną, na którą powoływał się ustawodawca, ani żadnego świadczenia wzajemnego.

7.4 Ograniczenia tych szacunków

1. Podział składek według udziału w liczbie ubezpieczonych zakłada zbliżoną przeciętną podstawę wymiaru we wszystkich grupach. W rzeczywistości struktura zatrudnienia różni się między narodowościami — kierunek i skala odchylenia nie są znane.
2. Podział wydatków na 800+ zakłada równy koszt na dziecko.
3. Dane o wydatkach na Ukraińców pochodzą z różnych lat i różnych instytucji; nie tworzą jednolitego szeregu. Zestawienia sumujące je za cały okres 2022–2025 (spotykana kwota ok. 31 mld zł) pochodzą z opracowań publicystycznych i przed użyciem wymagają weryfikacji u źródła.
4. Żadna z tych liczb nie obejmuje VAT ani akcyzy — po stronie wpływów, ani kosztów edukacji i administracji — po stronie wydatków.

8. Niewykorzystany potencjał — to jest punkt styku z naszymi postulatami

Deloitte wskazuje, że wysoki odsetek uchodźców pracuje poniżej swoich kwalifikacji: tylko jedna trzecia osób z dyplomem uniwersyteckim zajmuje stanowiska wymagające wyższego wykształcenia.

Likwidacja choćby połowy istniejących luk przyniosłaby co najmniej 6 mld zł rocznie.

Wśród przyczyn raport wymienia bariery formalne — część zawodów regulowanych wymaga obywatelstwa polskiego, a uznawanie kwalifikacji jest utrudnione.

Dlaczego to dotyczy art. 100d

392 tysiące osób oczekujących na decyzję pobytową (wyliczenie w pkt 6 mediakitu) w większości już pracuje i już płaci składki. Niepewność statusu nie wyklucza ich z gospodarki — ogranicza natomiast to, co w gospodarce mogą zrobić:

• utrudnia zmianę pracodawcy i awans, bo trwające postępowanie zniechęca do zmian formalnych,
• ogranicza zdolność kredytową i możliwość podpisania długoterminowej umowy najmu,
• zniechęca pracodawców do inwestowania w szkolenia osoby o niepewnym statusie,
• uniemożliwia swobodne podróże służbowe.

Przy przeciętnej składce 16 700 zł rocznie na osobę grupa oczekujących odpowiada za rzędu 6,5 mld zł rocznych składek emerytalno-rentowych (obliczenie własne, szacunek orientacyjny — część oczekujących nie pracuje lub pracuje w niepełnym wymiarze).

Państwo pobiera od tych osób podatki i składki na bieżąco, a usługi administracyjnej, za którą również pobiera opłatę, nie dostarcza w ustawowym terminie — i na mocy art. 100d nie ponosi za to żadnej odpowiedzialności.

To jest sedno sprawy. Nie chodzi o to, że cudzoziemcy „zasłużyli" na lepsze traktowanie, płacąc podatki. Chodzi o to, że relacja jest jednostronna: obowiązki egzekwowane są natychmiast i pod rygorem sankcji, a odpowiadające im obowiązki państwa zostały zawieszone na pięć lat.

9. Uwaga o używaniu tych danych

Co działa:

• Para 857 100 płacących wobec ok. 12 000 pobierających (obywatele Ukrainy, ZUS XII.2025) — obie wielkości liczone tak samo, w osobach. Prosta, sprawdzalna, trudna do podważenia.
• 5,4 zł wpłacone na każdą 1 zł otrzymaną (BGK) — gotowa odpowiedź na zarzut o obciążanie budżetu.
• 6 mld zł rocznie utraconych na niewykorzystanych kwalifikacjach — pokazuje, że sprawna administracja to interes Polski, nie przywilej migrantów.
• Saldo BGK +12,3 mld zł za 2024 r. i nadwyżka NFZ rzędu 1,5 mld zł rocznie — konkretne kwoty zamiast ogólników.
• Obserwacja z pkt 7.3: przepis z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy pozbawia środków prawnych obywateli państw, których ta ustawa nie dotyczy. To argument o arbitralności, nie o zasługach — najtrudniejszy do zbicia.

Czego unikać:

• Podawania wyłącznie górnej granicy przedziału (416 mld zł, 10,7% PKB) — przedział jest szeroki, a wybiórcze cytowanie natychmiast podważy wiarygodność całości.
• Argumentu „płacimy podatki, więc nam się należy". Kontrargument brzmi „obywatele płacą więcej" i kończy wymianę. Mocniejsza jest asymetria obowiązków, nie zasługa.
• Mieszania danych o uchodźcach z Ukrainy z danymi o wszystkich cudzoziemcach. To dwie różne populacje i dwa różne zestawy liczb.
• Powoływania się na kwotę 106 mld zł w kontekście wydatków na migrantów. To pomoc dla Ukrainy jako państwa, z pomocą wojskową włącznie. Użycie jej w tym kontekście jest błędem merytorycznym, który przekreśli wiarygodność całej wypowiedzi.
• Podawania szacunków własnych (pkt 6.2, 7.2) bez zaznaczenia, że są to obliczenia szacunkowe oparte na proporcji.
• Zestawiania „6,2% składek wobec 0,32% wypłat" jako relacji 19:1. Pierwsza liczba to udział kwotowy, druga — udział w liczbie świadczeń. Zestawienie różnych jednostek jest łatwe do podważenia. Używać pary w osobach: 857 100 wobec 12 000.

10. Źródła

• Deloitte dla UNHCR, „Analiza wpływu uchodźców z Ukrainy na gospodarkę Polski", czerwiec 2025 — deloitte.com/pl, unhcr.org/pl
• Deloitte, Instytut Spraw Publicznych, Ipsos, „Migracja w Polsce", czerwiec 2026
• ZUS, „Cudzoziemcy w polskim systemie ubezpieczeń społecznych", raporty roczne — zus.pl; komunikaty kwartalne
• Ministerstwo Finansów / Krajowa Administracja Skarbowa — odpowiedzi na interpelacje poselskie, publikowane na stronach Sejmu (sejm.gov.pl)
• Bank Gospodarstwa Krajowego — analizy wpływu migracji na gospodarkę
• CEIDG — dane o działalnościach gospodarczych zakładanych przez cudzoziemców
• Najwyższa Izba Kontroli, „Działania na rzecz pomocy obywatelom Ukrainy" — nik.gov.pl
• Narodowy Fundusz Zdrowia — dane o kosztach leczenia i wpływach ze składek obywateli Ukrainy
• Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej — dane o programie „Rodzina 800+", w tym w podziale na obywatelstwo
• Sprawozdanie Rady Ministrów z wykonania ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy — składane Sejmowi i Senatowi raz na 12 miesięcy, podstawowe źródło danych o wydatkach z Funduszu Pomocy