Skąd te pieniądze
Z unijnego Funduszu Azylu, Migracji i Integracji (FAMI) Polska finansuje m.in. obsługę cudzoziemców w urzędach wojewódzkich. Centrum Obsługi Projektów Europejskich MSWiA przekazało nam dwa wykazy. W 2024 r. wszystkich 16 wojewodów podpisało porozumienia na projekty warte 178 549 534 zł, z czego 133 912 151 zł pochodzi z FAMI [1]. W 2026 r. wszyscy złożyli wnioski w kolejnym naborze (m.in. na obsługę kart CUKR dla obywateli Ukrainy) na 125 553 816 zł, w tym 112 998 435 zł z funduszu - przy budżecie naboru 112 999 000 zł [2]. Z samego FAMI to razem ok. 247 mln zł. To kwoty porozumień i wniosków (nabór 2026 jest w ocenie), nie pieniądze już wydane.
W streszczeniach projektów z 2024 r. urzędy same opisały problem. Mazowiecki: „Głównym problemem OPT w procedurze legalizacji pobytu na Mazowszu jest długi czas oczekiwania na wydanie karty pobytu". Śląski: „terminy rozpatrywania spraw przy ciągłym wzroście wniosków coraz bardziej się wydłużają", a projekt „skróci czas oczekiwania na załatwienie sprawy". Lubelski: „co znacznie skróci czas ich trwania" [1].
| Urząd wojewódzki | Projekt 2024: wartość (zł) | w tym FAMI (zł) | Wniosek 2026: FAMI (zł) | Co liczą wskaźniki projektu 2024 (przykłady) |
|---|---|---|---|---|
| Mazowiecki | 39 540 000 | 29 655 000 | 18 007 000 | 306 szt. sprzętu i licencji, 123 soboty informacyjne, 10+10+11 konsultantów informacji |
| Wielkopolski | 19 404 000 | 14 553 000 | 10 144 000 | 7 punktów informacyjnych, infolinia, 10 grup językowych, 1 dźwig osobowy |
| Dolnośląski | 18 594 667 | 13 946 000 | 11 358 000 | 60 komputerów, 221 wydarzeń informacyjnych, portal PRZYBYSZ |
| Małopolski | 14 012 306 | 10 509 229 | 9 533 700 | utrzymanie infolinii, 150 pakietów promujących infolinię, 27 dni otwartych |
| Śląski | 13 252 000 | 9 939 000 | 7 618 000 | 20 etatów infolinii, system AI, 16 tabletów do podpisu przy odbiorze kart |
| Pomorski | 12 885 333 | 9 664 000 | 6 975 000 | 31 wyposażonych stanowisk pracy w Gdańsku, 27 dni otwartych promujących infolinię |
| Łódzki | 11 713 332 | 8 784 999 | 7 382 936 | 96 szt. sprzętu teleinformatycznego, 65 szt. mebli, przebudowa parteru i garażu |
| Zachodniopomorski | 10 465 333 | 7 849 000 | 6 093 000 | 111 szt. sprzętu, 19 pracowników call-center, 1 przystanek windy towarowej |
| Lubuski | 7 385 333 | 5 539 000 | 4 839 000 | zespół ds. informacji dla cudzoziemców |
| Lubelski | 5 797 297 | 4 347 973 | 5 304 000 | 129 urządzeń, 4 kampanie społeczne, infolinia, zabudowa meblowa |
| Kujawsko-Pomorski | 5 045 302 | 3 783 977 | 4 476 000 | 367 szt. sprzętu, 11 pracowników infolinii |
| Podlaski | 4 761 312 | 3 570 984 | 4 186 000 | 9 wyremontowanych pomieszczeń, 26 komputerów, infolinia |
| Podkarpacki | 4 285 326 | 3 213 994 | 4 840 999 | punkt informacyjny i infolinia, oklejenie przeszkleń folią mleczną |
| Warmińsko-Mazurski | 4 246 667 | 3 185 000 | 4 616 000 | infolinia, 79 szt. sprzętu, 8 dni otwartych |
| Opolski | 4 122 660 | 3 091 995 | 3 403 800 | infolinia, portal, 183 szt. sprzętu i oprogramowania |
| Świętokrzyski | 3 038 667 | 2 279 000 | 4 221 000 | 7 osób na infolinii i w obsłudze klienta, 120 spotów radiowych |
| Razem | 178 549 534 | 133 912 151 | 112 998 435 |
Kwoty zaokrąglone do złotego; sumy z arkuszy COPE [1], [2], wskaźniki z wydruków SL2021 [3].
Źródło: COPE MSWiA: „Zestawienie projektów UW nabór 2024” (kolumna „FAMI w PLN”) i lista wniosków naboru FAMI.02.05-IZ.00-001/26 (kolumna „Dofinansowanie - Wydatki ogółem”), przekazane 2.09.2026. Sumy: 133 912 150,53 zł (2024) i 112 998 434,79 zł (2026). Kolejność wg sumy obu kolumn (nasze wyliczenie). Nabór 2026 w ocenie - kwoty wniosków, nie porozumień.
138 wskaźników i żaden o czasie
Projekt rozlicza się wskaźnikami. Wskaźnik produktu liczy, co kupiono albo zorganizowano. Wskaźnik rezultatu ma pokazać, co się dzięki temu zmieniło. Przeczytaliśmy wydruki wskaźników wszystkich 16 projektów z 2024 r.: jest ich 138, w tym 134 wskaźniki produktu i 4 wskaźniki rezultatu. 13 projektów nie ma żadnego wskaźnika rezultatu. Wszystkie cztery istniejące mają wartość docelową 0. W dwóch, u Wojewody Warmińsko-Mazurskiego, dopisano „(Anulowany)". Trzeci, u Wojewody Mazowieckiego, nazywa się „brak możliwości usunięcia" [3].
„Nie dotyczy”
W 15 z 16 projektów jest też wskaźnik produktu oznaczony jako obowiązkowy, który nazywa się „Nie dotyczy (produkt)" i ma cel 0 [3]. Żaden ze 138 wskaźników nie liczy wydanych decyzji, rozpatrzonych spraw ani czasu oczekiwania. Liczą za to m.in. „Liczba utworzonych przystanków windy towarowej", „Ilość zamontowanych osłon przeciwsłonecznych" i „Liczba wyemitowanych spotów radiowych" (cel: 120) [3].
Liczba, która boli: 0 ze 138. Tyle wskaźników w 16 projektach z 2024 r. mierzy czas załatwienia sprawy [3].
Dni otwarte lub soboty informacyjne są we wskaźnikach sześciu wojewodów (u siódmego, Świętokrzyskiego, taki wskaźnik oznaczono jako „Anulowany"). Mazowiecki liczy 123 soboty informacyjne przez „listy obecności podpisane przez pracowników uczestniczących w sobotach informacyjnych", Małopolski 27 dni otwartych przez „plakaty promujące wydarzenie" [3]. Łódzki zapisał to tak:
„Dni Otwarte dla OPT. Jednostka miary: Dodatki zadaniowe. Wartość docelowa: 600,0000. Sposób pomiaru: Dodatki zadaniowe, dowody zapłaty”
Co znaczy „600,0000”? To wartość docelowa wskaźnika, tak jak zapisuje ją system rozliczeń SL2021 - z czterema miejscami po przecinku. Urząd zaplanował więc, że dni otwarte dla obywateli państw trzecich (OPT) rozliczy liczbą 600 „dodatków zadaniowych”, czyli dodatków do pensji pracowników, a dowodem wykonania będą „dowody zapłaty” tych dodatków. Nie liczbą osób obsłużonych ani spraw załatwionych.
Źródło: COPE MSWiA, wydruki wskaźników SL2021 projektów FAMI.02.01-IZ.00-0001/24 - 0017/24 (stan 1.09.2026); zliczenie własne ze wszystkich 16 plików (pole „Rodzaj wskaźnika”, „Wartość docelowa”, nazwy wskaźników).
Perły z wskaźników
Z 138 wskaźników wybraliśmy te, które najlepiej pokazują, co z funduszu naprawdę się liczy. Nazwy wskaźników, jednostki i sposoby pomiaru podajemy dosłownie z wydruków SL2021 [3], opisy celów - ze streszczeń projektów [1]; komentarze są nasze. „Cel" to wartość docelowa ogółem. Nie twierdzimy, że te zakupy są niedozwolone ani zbędne - Podręcznik stanowi, że „Wszystkie wydatki konieczne do realizacji projektu są kwalifikowalne, z zastrzeżeniem zasad przedstawionych w niniejszym Podręczniku, z wyłączeniem wydatków niekwalifikowalnych przedstawionych w sekcji 3.12" [12]. Pokazujemy, co projekty liczą, a czego nie.
| Urząd, projekt | Wskaźnik (dosłownie) | Cel | Komentarz | Źródło |
|---|---|---|---|---|
| Zachodniopomorski, 0012/24 | „Liczba utworzonych przystanków windy towarowej" | 1 szt. | Pomiar: „faktura, protokół odbioru". Przystanek windy ma wskaźnik, czas załatwienia sprawy w tym projekcie nie ma żadnego. Windą towarową sprawy też nie jadą szybciej. | [3], s. 33 |
| Zachodniopomorski, 0012/24 | „Ilość zamontowanych osłon przeciwsłonecznych" | 1 szt. | Jeden z 10 wskaźników projektu wartego 10 465 333 zł. Pomiar: „faktura, protokół odbioru". Od słońca zasłonięci. Od kolejki - nie. | [3], s. 34 |
| Zachodniopomorski, 0012/24 | „Nie dotyczy" (jedyny wskaźnik rezultatu, typ obowiązkowy) | 0 | Rezultat projektu wartego 10 465 333 zł (7 849 000 zł z FAMI): nie dotyczy. Jedyny obowiązkowy rezultat: nie dotyczy. Trudno o trafniejszy opis. | [3], s. 34 |
| Świętokrzyski, 0010/24 | „Liczba wyemitowanych spotów radiowych" | 120 | Według streszczenia spoty w regionalnej rozgłośni mają poinformować o infolinii i miejscu składania dokumentów. Mierzy się je fakturą. 120 spotów - może w którymś powiedzą, kiedy będzie decyzja. | [3], s. 28; [1] |
| Mazowiecki, 0013/24 | „Liczba zorganizowanych sobót informacyjnych." | 123 | Pomiar: „listy obecności podpisane przez pracowników uczestniczących w sobotach informacyjnych" - liczy się obecność pracowników. Główny problem projektu to według streszczenia „długi czas oczekiwania na wydanie karty pobytu". Liczy się obecność urzędników, nie wydane karty. | [3], s. 36; [1] |
| Mazowiecki, 0013/24 | „brak możliwości usunięcia" (jedyny wskaźnik rezultatu, typ „Własny") | 0 | Największy projekt (39 540 000 zł). Wartość bazowa i docelowa 0, pomiar: „umowy o pracę". Nazwa nie mówi, co rezultat mierzy. Rezultat w projekcie za 39,5 mln zł, którego nie da się usunąć - jak kolejki. | [3], s. 38 |
| Łódzki, 0016/24 | „Dni Otwarte dla OPT", jednostka miary: „Dodatki zadaniowe" | 600 | Pomiar: „Dodatki zadaniowe, dowody zapłaty". Streszczenie: dni otwarte „przez okres 24 miesięcy, przez 4 dni w tygodniu w godzinach 16-19 i w sobotę w godzinach 8-15". Liczy się dodatki do pensji, nie osoby. Drzwi otwarte, termin zamknięty. | [3], s. 44; [1] |
| Łódzki, 0016/24 | „Rozbudowa i modernizacja parteru wraz z przebudową pomieszczenia garażowego i terenu wokół budynku WSOiC" | 1 szt. | Streszczenie podaje cel: „w celu utworzenia dodatkowych stanowisk pracy oraz zapewnienia bezpieczniejszych i wygodniejszych warunków oczekiwania na obsługę dla klientów-cudzoziemców". Wskaźnik liczy jedną inwestycję, nie stanowiska ani czas obsługi. W tym samym projekcie 65 szt. wyposażenia meblowego. Garaż przebudowany. Sprawy dalej stoją w miejscu. | [3], s. 44; [1] |
| Lubelski, 0017/24 | „Liczba wykonanej zabudowy meblowej pod wymiar" | 1 szt. | Pomiar: „kosztorys/faktura". Obok 129 zakupionych urządzeń. Szafy na wymiar - żeby wasze akta czekały w komforcie. | [3], s. 48 |
| Lubelski, 0017/24 | „Liczba godzin szkoleniowych dla konsultantów infolinii" | 40 godz. | Streszczenie zapowiada, że przejęcie obsługi telefonicznej przez zautomatyzowany system „znacznie skróci czas ich trwania" (postępowań). Wskaźnik liczy godziny szkolenia konsultantów infolinii. Konsultant przeszkolony, żeby uprzejmie powiedzieć, że nie wie kiedy. | [3], s. 48; [1] |
| Podkarpacki, 0008/24 | „Usługa zakupu oraz oklejenia folią mleczną przestrzeni przeszklonych w pomieszczeniu Punktu Informacyjnego" | 1 komplet | Pomiar: „Ewidencja księgowa, faktury zakupu, protokoły odbioru." Szyby zmatowione - żeby nie było widać kolejki? | [3], s. 21 |
| Podkarpacki, 0008/24 | „Usługa wykonania i montażu drzwi przesuwnych w pomieszczeniu nr 47." | 0 | Wartość docelowa 0,0000 przy konkretnej nazwie; streszczenie: „montaż drzwi przesuwnych w jednym z pomieszczeń zwiększający jego użyteczność". Cel 0 bez dopisku „(Anulowany)" ma w tym projekcie jeszcze 4 wskaźniki, w Śląskim - 2. Drzwi przesuwne z celem zero - przesuwa się tylko termin. | [3], s. 20; [1] |
| Wielkopolski, 0009/24 | „Liczba zmodernizowanych dźwigów osobowych" | 1 szt. | Projekt wart 19 404 000 zł. Dźwig ma wskaźnik, czas postępowania nie. Dźwig zmodernizowany, sprawy dalej na parterze. | [3], s. 24 |
| Śląski, 0002/24 | „Zakup i wdrożenie systemu sztucznej inteligencji (AI)" | 1 szt. | Pomiar: „protokół odbioru, faktura". Streszczenie: system ma być „wspierający procedowanie spraw z zakresu legalizacji cudzoziemców". Wskaźnik liczy zakup, nie sprawy. Kupili sztuczną inteligencję. Wnioski i tak czekają średnio 658 dni w tym województwie [20] - sztuczna inteligencja najwyraźniej też czeka na kartę pobytu. | [3], s. 7; [1], [20] |
| Małopolski, 0001/24 i Pomorski, 0011/24 | Małopolski: „liczba pakietów promujących infolinię/informację INFO.OPT" (150 pakietów) oraz „liczba zorganizowanych dni otwartych Infolinii/informacji INFO.OPT"; Pomorski: „Liczba zorganizowanych dni otwartych promujących działania infolinii" | 27 dni (każdy) | Infolinię promuje się dniami otwartymi. Pomiar w Małopolskim: „plakaty promujące wydarzenie". Promocja infolinii, która nie zna terminu. | [3], s. 1-2, s. 30 |
| Warmińsko-Mazurski, 0003/24 | Rezultaty: „Liczba przeprowadzonych dni otwartych dla OPT (Anulowany)" i „Liczba doposażonych w meble pomieszczeń (Anulowany)" | 0 i 0 | Jedyne dwa wskaźniki rezultatu tego projektu powtarzają wskaźniki produktu (8 dni otwartych, 3 pomieszczenia z meblami) i mają dopisek „(Anulowany)". Pomiar dni otwartych obejmuje „decyzje o przyznaniu dodatku pracownikom". Nawet rezultaty anulowane. | [3], s. 11-12 |
| Dolnośląski, 0014/24 | „Liczba zorganizowanych wydarzeń informacyjnych" | 221 | Pomiar: „listy obecności". Ten sam urząd w latach 2022-2024 poniósł według NIK 12 231,6 tys. zł kosztów za przewlekłość i bezczynność [14]; wskaźnika czasu w projekcie brak. 221 wydarzeń informacyjnych i 12,2 mln zł za przewlekłość - informować umieją. | [3], s. 40; [14] |
| Podkarpacki, 0008/24 i Kujawsko-Pomorski, 0004/24 | „Materiały promocyjne." / „Materiały promocyjne/informacyjne" | 1 komplet / 1 zestaw | Pomiar: „Ewidencja księgowa, faktury zakupu, protokoły odbioru." / „FV, dowody zakupu, ogłoszenia na stronie www". Czym się promować? „Nasz urząd: bądź jak my - nie spiesz się"? | [3], s. 21, s. 14 |
| Mazowiecki, 0013/24 | „Liczba przygotowanych kampanii informacyjnych dla cudzoziemców nt. wjazdu i pobytu (grafiki, plakaty, ulotki itp.). )" | 1 | Pomiar: „wydruk materiałów utworzonych w ramach kampanii ze strony www lub mediów społecznościowych". Kampania: żeby powiedzieć cudzoziemcom, że nie wiadomo, kiedy będzie karta. Od lat. | [3], s. 37 |
| 15 z 16 projektów | „Nie dotyczy (produkt)" (typ obowiązkowy) | 0 | Pomiar w większości projektów: „nie dotyczy". Szesnasty projekt ma „Nie dotyczy" w roli wskaźnika rezultatu (wiersz 3). Piętnaście projektów, jeden wspólny mianownik: nie dotyczy. | [3], np. s. 1 |
Czego w tej tabeli nie ma: decyzji i czasu. Urzędy same obiecywały skrócenie postępowań. Śląski: „Zrealizowanie ww. działań podniesie jakość obsługi w ŚUW oraz skróci czas oczekiwania na załatwienie sprawy", Mazowiecki: „dodatkowe funkcjonalności skracające czas trwania procedury legalizacyjnej" [1]. Wskaźniki obu projektów liczą za to m.in. sprzęt (Mazowiecki: 306 szt. sprzętu i licencji), soboty informacyjne i szkolenia [3]. Żaden z 138 wskaźników nie mierzy czasu ani wydanych decyzji.
Urząd do Spraw Cudzoziemców: 28 mln zł i „zbyt wcześnie"
Urząd do Spraw Cudzoziemców (UdSC) rozliczył z FAMI dwa projekty modernizacji Systemu Pobyt: na 18 744 305,29 zł i 9 211 686,01 zł, razem 27 955 991,30 zł [4]. W formularzach wskaźników obu projektów rubryka „REZULTATY" jest pusta. Zmierzono produkty, m.in. „Zakup sprzętu komputerowego oraz licencji (...)" (cel: 12) i „Liczba przeprowadzonych kampanii informacyjnych dot. nowych funkcjonalności (MOS 2.0) w pojazdach komunikacji miejskiej" (cel: 1) [4]. Raport końcowy drugiego projektu (lata 2018-2023) stwierdza, że moduł obsługi spraw „znacząco usprawnił prowadzenie postępowań administracyjnych w sprawach z zakresu legalizacji pobytu" [5].
Zapytaliśmy, czy UdSC mierzy wpływ wdrożenia tego modułu, w tym obowiązkowego od 27 kwietnia 2026 r. składania wniosków przez internet, na czas postępowań:
„Zdaniem Urzędu jest zbyt wcześnie, aby przeprowadzać takie analizy. Oczekujemy, iż widoczny efekt w odniesieniu do czasu postępowań spodziewany jest w roku przyszłym.”
Kolejny projekt UdSC, „W bezpośrednim kontakcie", wart jest 2 944 804,08 zł, w tym 2 208 603,05 zł z UE [6]. W publicznym opisie urząd pisze o czynnikach, które „powodują znaczne wydłużenie czasu rozpatrywania spraw" [6], a we wniosku o dofinansowanie z lutego 2026 r. - że webinaria „zminimalizują ryzyko popełniania błędów we wnioskach, co skróci czas ich rozpatrywania" [18]. Wskaźniki w tym wniosku są wyłącznie produktowe: „Nie dotyczy (produkt)" z celem 0, 18 sobót informacyjnych, 12 webinariów, 17 szkoleń, 12 tabletów i 120 uczestników szkoleń [18]. O wcześniejszych sobotach z lat 2022-2023 UdSC odpowiedział nam: „Urząd nie prowadził ewaluacji wpływu dni konsultacji na przebieg postępowań" [18].
Osiem urzędów: nie mierzymy
Wojewodów zapytaliśmy, czy mierzą wpływ wdrożonych systemów informatycznych na średni czas postępowań. Odpowiedzi z sierpnia 2026 r.: Podkarpacki - urząd „nie prowadzi pomiaru wpływu wdrożonych systemów informatycznych na średni czas prowadzenia postępowań legalizacyjnych"; Zachodniopomorski - „Urząd nie mierzy wpływu"; Lubuski - „Wojewoda Lubuski nie mierzy wpływu"; Warmińsko-Mazurski - „organ nie prowadzi pomiarów"; Wielkopolski - „Urząd nie prowadzi takich pomiarów"; Łódzki - „urząd nie dokonuje takich pomiarów"; Opolski - „nie prowadzi takich pomiarów, nie gromadzi danych statystycznych w tym konkretnym ujęciu ani nie posiada gotowych opracowań tego typu" [7]. Razem z UdSC to osiem organów. Podlaski o sfinansowanym systemie kolejkowym napisał, że „nie wpływał bezpośrednio na czas trwania postępowań administracyjnych" [9].
To samo pytanie trafiło do Departamentu Funduszy Europejskich MSWiA, który zarządza FAMI w Polsce:
„Ponadto informujemy, że DFE MSWiA nie dokonuje pomiaru wpływu wdrożonych systemów informatycznych na średni czas prowadzenia postępowań legalizacyjnych. Takie działania mogą prowadzić poszczególne Urzędy Wojewódzkie samodzielnie.”
Czas pojawił się raz: przy dzieleniu pieniędzy
W naborze z 2026 r. każde województwo dostało stałe 2 mln zł, a resztę podzielono według pięciu wskaźników; ostatni to „średnia czasu postępowania w UW" [10]. MSWiA podało nam, że waga tego kryterium to 20%, i przysłało tabelę z danymi UdSC: średni czas w 2025 r. wynosił od 175 dni (małopolskie) do 633 dni (śląskie). Udział liczono jako „Odchylenie od max": im krótszy czas, tym większy udział [10].
Liczba, która boli: 0,00%. Taki udział w kryterium czasu dostał Śląski, urząd z najdłuższym średnim czasem w kraju - 633 dni w 2025 r. według danych UdSC. Im wolniejszy urząd, tym mniej dostaje z puli liczonej według czasu. Małopolski (175 dni) dostał 10,84% [10].
Ile to na jedną czekającą osobę
Porównaliśmy pieniądze z FAMI dla każdego urzędu (porozumienie z 2024 r. i wniosek z 2026 r. łącznie) z liczbą spraw o pobyt czasowy w toku w tym urzędzie według Urzędu do Spraw Cudzoziemców (stan na 1 lipca 2026 r.) [1] [2] [19]. Wynik to nasze wyliczenie.
Liczba, która boli: 307 zł. Tyle pieniędzy z FAMI przypada średnio na jedną sprawę o pobyt czasowy w toku - na cały okres projektów, które trwają nawet do końca 2029 r. Sam cudzoziemiec, składając wniosek, płaci 340 zł opłaty skarbowej za zezwolenie [15].
Najmniej na jedną czekającą sprawę dostają urzędy, w których spraw jest najwięcej: Pomorski 181 zł, Śląski 204 zł, Mazowiecki 236 zł. Pomorski i Śląski należą też do urzędów, w których czeka się najdłużej. Najwięcej - Świętokrzyski (1 032 zł) i Warmińsko-Mazurski (833 zł), gdzie spraw w toku jest najmniej. Pieniądze dzielono głównie stałą kwotą 2 mln zł na województwo i wskaźnikami, w których czas postępowania waży 20% - a tam, jak wyżej, najwolniejszy urząd dostał 0,00% [10].
Źródło: Wyliczenie Głosu Migranta: kwoty FAMI z zestawień COPE MSWiA (przekazane 2.09.2026) podzielone przez liczbę spraw w toku według UdSC (BSZ.WAiSM.0361.16.2026/DH, stan na 1.07.2026).
Zastrzeżenia: kwoty z 2026 r. to wnioski w ocenie, nie podpisane porozumienia; licząc tylko porozumienia z 2024 r., wychodzi 167 zł na sprawę. Liczby spraw w toku UdSC w 2026 r. mogą być zawyżone zmianą sposobu liczenia (system MOS) - przy liczbie z odpowiedzi MSWiA na interpelację nr 12584 (463 487 spraw) średnia wynosi 533 zł. Kolejność urzędów nie zależy od wybranej miary.
Ludzie: na infolinię tak, na stałe nie
W Programie FAMI zatwierdzonym przez Komisję Europejską Polska napisała: „Wobec rosnącej liczby wniosków o pozwolenie na pracę/pobyt zasoby infrastrukturalne i kadrowe wojewodów i UdSC są niewystarczające" [11]. Podręcznik dla beneficjentów stanowi, że „Wszystkie wydatki konieczne do realizacji projektu są kwalifikowalne", z wyłączeniami wymienionymi w Podręczniku [12].
Z FAMI płaci się pensje. W budżecie projektu Wojewody Podlaskiego koszty personelu to 2 142 633,75 zł z 4 761 311,72 zł (45%): infolinia 1 456 237,05 zł i zarządzanie projektem 686 396,70 zł [9]. We wskaźnikach innych urzędów są konsultanci infolinii i punktów informacyjnych [3]. Stanowisko do rozpatrywania wniosków nie występuje w żadnym wskaźniku [3].
Źródło: Wojewoda Podlaski, załącznik do pisma RE-V.1331.2.2026.PS z 3.09.2026: wniosek o płatność FAMI.02.01-IZ.00-0007/24-009-01 (SL2021, 16.07.2026), kolumna wartości w projekcie, s. 46-49 wydruku (skan; dwa tory OCR zgodne co do kwot personelu; suma kategorii = 4 761 311,72 zł). Promocja 4 458,00 zł + usługi zewnętrzne (tłumaczenia) 2 000,00 zł połączone.
Wojewoda Pomorski poprosił w 2026 r. Ministerstwo Finansów o środki z rezerwy celowej na projekt FAMI, m.in. na podwyżkę o 200 zł brutto dla 13 etatów infolinii. Ministerstwo Finansów odmówiło: „Brak jest zatem uzasadnienia dla dodatkowego zwiększenia wynagrodzeń, ponad ww. wskaźnik waloryzacji" (103,0%). Decyzję wydano dopiero po wykreśleniu podwyżki z wniosku [13].
„Środki te nie mogą skutkować stałym wzrostem zatrudnienia oraz funduszu wynagrodzeń w ww. części budżetowej, ponieważ zgodnie z zasadami wdrażania programów unijnych realizowany projekt ma charakter czasowy.”
Ile kosztuje zwłoka
Najwyższa Izba Kontroli ustaliła, że Dolnośląski Urząd Wojewódzki poniósł w latach 2022-2024 koszty „w łącznej wysokości 12 231,6 tys. zł" za przewlekłość i bezczynność w sprawach cudzoziemców, w tym 8 817,8 tys. zł „sum pieniężnych za przewlekłość lub bezczynność". Pozostałe 15 urzędów wydało na ten cel w sumie 80 tys. zł [14]. To pieniądze podatników.
Cudzoziemiec płaci z góry. Opłata skarbowa za zezwolenie na pobyt czasowy to 340 zł, na pobyt czasowy i pracę 440 zł, na pobyt stały 640 zł; obowiązek zapłaty powstaje „z chwilą złożenia wniosku" [15]. Za kartę pobytu płaci się 100 zł [16]. Ustawa przewiduje zwrot opłaty, gdy „nie wydano zaświadczenia lub zezwolenia"; długości oczekiwania wśród podstaw zwrotu nie wymienia [15].
Co to znaczy dla Ciebie
- Sprawdź projekt swojego urzędu. Na mapadotacji.gov.pl wpisz „Wojewoda" i nazwę województwa: zobaczysz wartość projektu FAMI, dofinansowanie i opis.
- Zapytaj. Informacja publiczna przysługuje każdemu i nie trzeba wykazywać interesu [17]. Wystarczy e-mail do urzędu wojewódzkiego. Urząd ma odpowiedzieć bez zbędnej zwłoki, najpóźniej w 14 dni, a jeśli nie zdąży - musi podać powód i nowy termin, nie dłuższy niż 2 miesiące [17]. Możesz zapytać o wskaźniki rezultatu projektu FAMI, o to, ile osób z projektu rozpatruje wnioski, i czy urząd mierzy czas postępowań.
- Pytaj też wyżej. Funduszem zarządza Departament Funduszy Europejskich MSWiA (fundusze.kontakt@mswia.gov.pl) [8].
- Jeśli czekasz na decyzję: za samo oczekiwanie opłaty nie odzyskasz. Jak złożyć ponaglenie i skargę do sądu, opisaliśmy w artykule „Ponaglenie, którego nikt nie rozpatruje".
Na koniec
Urzędy piszą w opisach projektów, że spraw przybywa, a terminy się wydłużają. Państwo napisało Komisji Europejskiej, że kadry wojewodów są niewystarczające. Z FAMI kupiono sprzęt, meble, infolinie i dni otwarte, a według Ministerstwa Finansów stałych etatów z tych środków tworzyć nie można. Wpływu tych wydatków na czas postępowań nie mierzy ani departament MSWiA zarządzający funduszem, ani osiem urzędów, które nam odpowiedziały. Wszystkie dokumenty publikujemy obok.
Źródła
[1]Centrum Obsługi Projektów Europejskich MSWiA, „Zestawienie projektów UW nabór 2024" (arkusz: numer projektu, beneficjent, wartość, streszczenie, FAMI w PLN), przekazane e-mailem 2.09.2026 w odpowiedzi na wniosek o informację publiczną; cytaty ze streszczeń projektów FAMI.02.01-IZ.00-0013/24 (Mazowiecki), 0002/24 (Śląski), 0017/24 (Lubelski). dokument (XLSX)
[2]COPE MSWiA, lista wniosków w naborze FAMI.02.05-IZ.00-001/26 (budżet naboru, 16 wniosków, suma wydatków i dofinansowania), przekazana 2.09.2026. dokument (XLSX)
[3]COPE MSWiA, wydruki wskaźników z systemu SL2021 dla 16 projektów FAMI.02.01-IZ.00-0001/24 - 0017/24 (stan 1.09.2026), przekazane 2.09.2026. Cytowane: 0012/24 s. 2-3; 0013/24 s. 2 i 4; 0016/24 s. 2; 0001/24 s. 2; 0003/24 s. 4; 0010/24. Liczby wskaźników i kategorii - nasze zliczenie ze wszystkich 16 plików. dokumenty (PDF)
[4]Urząd do Spraw Cudzoziemców, Wydział Komunikacji Społecznej i Informacji, e-mail z 27.08.2026, odpowiedź na wniosek z 15.08.2026, Ad 1-2; załączniki: formularze wskaźników projektów 1/3-2017/BK-FAMI i 1/8-2018/BK-FAMI. dokument (PDF)
[5]UdSC, Raport końcowy projektu 1/8-2018/BK-FAMI „Modernizacja Systemu Pobyt v.2 w zakresie utworzenia modułu obsługi spraw", okres 01.11.2018-31.12.2023, pkt 1, s. 1; przekazany przez COPE MSWiA 2.09.2026. dokument (PDF)
[6]UdSC, opis projektu FAMI.02.01-IZ.00-0143/25 „W bezpośrednim kontakcie", serwis Mapa Dotacji UE. źródło
[7]Odpowiedzi na wniosek o informację publiczną z 15.08.2026: Wojewoda Podkarpacki O-IX.1331.2.2026 z 27.08.2026; Wojewoda Zachodniopomorski OK.1331.3.2026.MW z 28.08.2026; Wojewoda Warmińsko-Mazurski, e-mail Wydziału Spraw Cudzoziemców z 28.08.2026; Wojewoda Lubuski SO-I.1331.5.2026.ABor z 31.08.2026, pkt b; Wojewoda Wielkopolski SC-XI.1331.17.2026 (podpisane 31.08.2026), pkt b; Wojewoda Łódzki SOC-III.1331.4.2026 z 31.08.2026; Wojewoda Opolski IN.IV.1331.7.2026.KJU z 31.08.2026.
[8]MSWiA, Departament Funduszy Europejskich, e-mail z 10.09.2026 (fundusze.kontakt@mswia.gov.pl), odpowiedź na wniosek z 15.08.2026. dokument (PDF)
[9]Wojewoda Podlaski, RE-V.1331.2.2026.PS z 3.09.2026 (system kolejkowy) oraz załącznik: wniosek o płatność FAMI.02.01-IZ.00-0007/24-009-01 (SL2021, 16.07.2026), tabele kategorii kosztów, s. 46-49 wydruku. pismo (PDF), wniosek o płatność (PDF)
[10]Regulamin naboru FAMI.02.05-IZ.00-001/26 dla urzędów wojewódzkich (przekazany przez MSWiA 15.09.2026 przy piśmie DBiSO-WODO.06770.2.76.2026.EJ); MSWiA, DBiSO-WODO.06770.2.90.2026.EJ z 1.10.2026, Ad. 1 i Ad. 4. dokument (PDF), dokument (PDF)
[11]Program FAMI 2021-2027 (CCI 2021PL65AMPR001), wersja 3.0, decyzja Komisji C(2025)6003 z 1.09.2025, s. 5. dokument (PDF)
[12]Podręcznik dla beneficjenta FAMI 2021-2027 z 27.11.2023, sekcja 3.1. źródło
[13]Ministerstwo Finansów, BMI1.0123.3707.2026 z 1.10.2026 wraz z załącznikami: zał. 2 (uzasadnienie wniosku Wojewody Pomorskiego z 5.05.2026), zał. 3 (pismo IP11.972.58.2026 z 24.06.2026), zał. 6 (decyzja z 22.07.2026). dokument (PDF)
[14]NIK, wystąpienie pokontrolne I/24/002/LWR (LWR.411.2.1.2024), s. 3 i s. 41; komunikat NIK z 11.12.2025 „Obsługa paszportowa i cudzoziemców we Wrocławiu". źródło, źródło
[15]Ustawa z 16.11.2006 r. o opłacie skarbowej, art. 6 ust. 1 pkt 3 i ust. 2, art. 9 ust. 1 pkt 2; załącznik, część III pkt 2, 2b i 3; tekst ujednolicony (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1154 ze zm.), s. 8 i 31. źródło
[16]Rozporządzenie MSWiA z 26.07.2022 r. w sprawie opłat pobieranych w Rzeczypospolitej Polskiej od cudzoziemców za wydanie i wymianę dokumentów, § 2 pkt 1 lit. a (Dz.U. 2022 poz. 1583). źródło
[17]Ustawa z 6.09.2001 r. o dostępie do informacji publicznej, art. 2 ust. 1-2, art. 13 ust. 1-2; tekst jednolity Dz.U. 2022 poz. 902. źródło
[18]Urząd do Spraw Cudzoziemców, Biuro Koordynacji Projektów i Zamówień Publicznych, BKPiZP.WKP.532.15.2026 z 17.09.2026, Ad. 1 i Ad. 4, wraz z załącznikiem nr 1: wniosek o dofinansowanie FAMI.02.01-IZ.00-0143/25 (SL2021, 20.02.2026), sekcja C1 (s. 5-7) i opis Poddziałania 3.2 (s. 9). dokument (PDF), dokument (PDF)
[19]Urząd do Spraw Cudzoziemców, BSZ.WAiSM.0361.16.2026/DH z 28.08.2026, s. 4, tabela spraw o pobyt czasowy w toku według województw, stan na 1.07.2026; wyliczenie zł na sprawę - własne (suma kwot FAMI z przypisów [1] i [2] podzielona przez liczbę spraw w toku). dokument (PDF)
[20]MSWiA, odpowiedź na interpelację nr 18089 z 27.07.2026, tabela średnich czasów postępowań (stan na 6.07.2026): Wojewoda Śląski 658 dni; zestawienie wszystkich urzędów w raporcie Statystyka. źródło