Wojewoda Pomorski wniósł w 2026 r. 185 skarg kasacyjnych od wyroków w sprawach o bezczynność i przewlekłość w sprawach pobytowych. To sześć razy więcej niż w całym 2024 r. Wojewoda Mazowiecki: 110, choć wszystkie cztery jego kasacje, które dotąd wróciły z NSA, zostały oddalone. Dziesięciu z piętnastu wojewodów, o których mamy dane, wniosło w tym roku najwyżej jedną. Ta sama ustawa, ten sam Naczelny Sąd Administracyjny. Dwa urzędy odpowiadają za 295 z co najmniej 330 kasacji.
Kasacja nie przyspiesza ani jednej decyzji. Wyrok, który zobowiązuje wojewodę do załatwienia sprawy, daje mu na to 30 albo 60 dni, liczone od doręczenia akt lub odpisu prawomocnego wyroku, a prawomocność czeka na NSA. W dziesięciu sprawach, które NSA rozpoznał 6 sierpnia 2026 r., od wyroku sądu pierwszej instancji do wyroku NSA minęło od 238 do 288 dni. W żadnej z nich NSA nie podważył stwierdzenia bezczynności ani przewlekłości. Wojewodowie wygrywali najwyżej skreślenie słowa „rażące” i 1 000 zł, które sąd przyznał czekającemu.
Urząd, który pisze: „Główną przyczyną jest brak odpowiedniej liczby etatów” [23], ma ludzi na 185 kasacji. Ile ich wniósł, nam nie podał. Odpowiedział: „Organ nie prowadzi ewidencji umożliwiającej udzielenie odpowiedzi” [15]. Policzył sąd.
Co policzyliśmy
16 października 2026 r. Głos Migranta zapytał wszystkie szesnaście wojewódzkich sądów administracyjnych o skargi kasacyjne wojewodów od wyroków w sprawach ze skarg na bezczynność i przewlekłość w sprawach cudzoziemców (symbol 6272) za lata 2024-2026: ile ich było, z jakim skutkiem wróciły z NSA, ile było skarg na niewykonanie wyroku i ile wyroków pozostaje przez kasację nieprawomocnych [1]. Tego samego dnia to samo zapytanie, o własne kasacje i o zasady ich wnoszenia, poszło do Wojewody Pomorskiego [1].
Odpowiedziało piętnaście sądów, wszystkie w ustawowych 14 dniach: osiem w tydzień lub szybciej, najdłużej 14 dni [2]-[11]. Gdańsk na pytanie o wyniki w NSA dołączył wykazy i odesłał do wyszukiwarki orzeczeń, a pytanie o wyroki nieprawomocne z powodu kasacji uznał za informację przetworzoną i wezwał do podtrzymania wniosku i podpisu [2]. WSA w Gliwicach (Wojewoda Śląski) przedłużył termin do 16 grudnia 2026 r., „z uwagi na to, że przygotowanie tej odpowiedzi wymaga analizy znacznej ilości materiałów” [12]. Śląskiego w tabeli więc nie ma; uzupełnimy ją, gdy sąd odpowie. To, że Wojewoda Śląski kasacje wnosi, wiadomo z orzeczeń NSA, o których niżej.
Zastrzeżenia: sądy podały stan na różne dni, od 30 września (Kraków) do 30 października; Warszawa, Białystok i Kielce liczyły łącznie cały symbol 627 (sprawy cudzoziemców z podsymbolami); Gdańsk i Bydgoszcz podały liczbę w symbolu 6272, odpowiadając na pytanie o wyroki stwierdzające bezczynność lub przewlekłość; 185 obejmuje 2 kasacje odrzucone przez WSA [2] [7]. Poznań zamiast liczb przysłał wykazy z odręcznymi dopiskami, a część sygnatur na nich zaczernił. Czytelne sygnatury policzyliśmy sami: co najmniej 46, 11 i 8 [5]. Żaden wniosek tego tekstu na tych liczbach nie stoi.
Dwóch wojewodów, prawie wszystkie kasacje
| Sąd | Wojewoda | 2024 | 2025 | 2026 | Stan na |
|---|---|---|---|---|---|
| WSA w Gdańsku | Pomorski | 31 | 61 | 185 | 20.10 |
| WSA w Warszawie | Mazowiecki | 0 | 7 | 110 | 28.10 |
| WSA w Białymstoku | Podlaski | 0 | 1 | 12 | 23.10 |
| WSA we Wrocławiu | Dolnośląski | 7 | 3 | 11 | 30.10 |
| WSA w Poznaniu | Wielkopolski | co najmniej 46¹ | co najmniej 11¹ | co najmniej 8¹ | 16.10 |
| WSA w Bydgoszczy | Kujawsko-Pomorski | 2 | 2 | 1 | 22.10 |
| WSA w Opolu | Opolski | 1 | 1 | 1 | 22.10 |
| WSA w Łodzi | Łódzki | 0 | 0 | 1 | 20.10 |
| WSA w Krakowie | Małopolski | 0 | 0 | 1 | 30.09 |
| WSA w Szczecinie | Zachodniopomorski | 1 | 0 | 0 | 27.10 |
| WSA w Gorzowie Wlkp. | Lubuski | 0 | 0 | 0 | 28.10 |
| WSA w Lublinie | Lubelski | 0 | 0 | 0 | 27.10 |
| WSA w Olsztynie | Warmińsko-Mazurski | 0 | 0 | 0 | 27.10 |
| WSA w Kielcach | Świętokrzyski | 0 | 0 | 0 | 28.10 |
| WSA w Rzeszowie | Podkarpacki | 0 | 0 | 0 | 20.10 |
| WSA w Gliwicach | Śląski | - | - | - | termin do 16.12 |
| Razem (15 sądów) | 88¹ | 86¹ | 330¹ |
¹ Co najmniej: czytelne sygnatury na wykazach WSA w Poznaniu. Wykazy mają jeszcze odpowiednio 9, 4 i 2 wiersze z sygnaturą zaczernioną przez sąd [5]. To samo dotyczy sum.
Źródło: Odpowiedzi 15 wojewódzkich sądów administracyjnych na wnioski z 16.10.2026 (stan od 30.09, Kraków, do 30.10.2026; Warszawa, Białystok i Kielce: symbol 627 łącznie). Wielkopolski: co najmniej 8, czytelne sygnatury na wykazach WSA w Poznaniu; w 2 kolejnych wierszach sąd zaczernił sygnaturę. Śląski: brak danych, WSA w Gliwicach przedłużył termin do 16.12.2026.
Pomorski: 31, 61, 185. Mazowiecki: 0, 7, 110. W 2026 r. obaj razem wnieśli 295 z co najmniej 330 kasacji, prawie dziewięć na dziesięć. Wielkopolski idzie w przeciwną stronę: co najmniej 46 w 2024 r., co najmniej 8 w 2026 r. [5]. Pięciu wojewodów w trzech latach nie wniosło żadnej. WSA w Gorzowie Wielkopolskim napisał krótko: „nie wniesiono żadnej skargi kasacyjnej w okresie od 2024 do chwili obecnej” [11].
Źródło: Odpowiedzi WSA na wnioski z 16.10.2026; rok = rok wniesienia kasacji. Wielkopolski: co najmniej 46, 11 i 8, czytelne sygnatury na wykazach WSA w Poznaniu; w 9, 4 i 2 kolejnych wierszach sąd zaczernił sygnaturę. Kraków podał jedną kasację w całym okresie 1.01.2024-30.09.2026 (wniesioną 3.09.2026). Zachodniopomorski: kasację z 2024 r. WSA odrzucił. Lubuski, Lubelski, Warmińsko-Mazurski, Świętokrzyski i Podkarpacki: 0 we wszystkich latach; Śląski: brak danych.
W Warszawie z 110 tegorocznych kasacji 85 jeszcze „oczekuje na przekazanie” do NSA. Przez kasacje Wojewody Mazowieckiego nieprawomocnych pozostaje 113 wyroków; najstarszy wydano 21 października 2025 r., ponad rok temu [3]. A w 2025 r. z NSA wróciły cztery jego kasacje, i we wszystkich czterech „oddalono skargę kasacyjną” [3].
Ta sama ustawa, inne nawyki
Liczba kasacji nie wynika z liczby spraw w sądzie. Do WSA we Wrocławiu wpłynęło w 2026 r. (do 2 września) 1 935 skarg w sprawach pobytowych, do WSA w Gdańsku (do 27 sierpnia) 419 [13]. Wojewoda Dolnośląski wniósł w tym roku 11 kasacji, Pomorski 185 [2] [4]. W wykazie gdańskiego sądu za 2026 r. jest 539 spraw przeciw Wojewodzie Pomorskiemu; w 243 z nich sąd zobowiązał go do wydania aktu albo dokonania czynności [2].
Nie wynika też z tego, jak długo urząd każe czekać. Według ministerstwa spraw wewnętrznych postępowanie o pobyt czasowy trwa w 2026 r. u Wojewody Pomorskiego średnio 598 dni, u Lubuskiego 555 [14]. Pomorski: 185 kasacji. Lubuski: zero.
Wojewoda Pomorski, zapytany, kto i według jakich kryteriów decyduje o kasacji, odpisał:
„Nie został wytworzony dokument określający, kto oraz na podstawie jakich kryteriów podejmuje decyzję o wniesieniu skargi kasacyjnej od wyroku stwierdzającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie dotyczącej udzielenia zezwolenia na pobyt.”
I dodał: „Zasadność wniesienia skargi kasacyjnej jest oceniana każdorazowo, po zapoznaniu się z uzasadnieniem wyroku, z uwzględnieniem okoliczności konkretnej sprawy” [15]. Na pytania o liczbę kasacji, o to, w ilu sprawach wydał decyzję, zanim NSA rozpoznał kasację, o zasądzone od niego kwoty i o to, czy po wyrokach z 6 sierpnia ludzie dostali decyzje: „Organ nie prowadzi ewidencji umożliwiającej udzielenie odpowiedzi” - z odesłaniem do wyszukiwarki orzeczeń [15]. Urząd składa kasacje, ale ewidencji, z której by je policzył, według własnego pisma nie prowadzi. Policzył je sąd.
„Zachęcam do wnoszenia”
Kasacje wojewodów to nie tylko sprawa poszczególnych urzędów. Urząd do Spraw Cudzoziemców pisał o nich do dyrektorów wydziałów cudzoziemców w całym kraju.
31 lipca 2023 r. dyrektor Departamentu Prawa Migracyjnego UdSC odpowiedział Opolskiemu Urzędowi Wojewódzkiemu, z kopią do właściwych dyrektorów we wszystkich urzędach wojewódzkich i do MSWiA. Chodziło o wyroki, według których art. 100c i 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy dotyczą tylko Ukraińców przybyłych po 24 lutego 2022 r. Szef UdSC, czytamy, „nie dysponuje jednak żadnymi instrumentami pozwalającymi na to, aby ten niekorzystny trend orzeczniczy odwrócić”, bo przepisy dotyczą postępowań u wojewodów. A na końcu pisma:
„zachęcam do wnoszenia przez wojewodów skarg kasacyjnych od wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych, opierających się na wadliwym w ocenie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców poglądzie prawnym dotyczącym zakresu zastosowania przepisów art. 100c i art. 100d ustawy specjalnej.”
14 marca 2024 r. ten sam dyrektor odpowiedział Wielkopolskiemu Urzędowi Wojewódzkiemu, który poprosił o konsultację w sprawie wyroków WSA w Poznaniu; kopia znów poszła do dyrektorów we wszystkich urzędach i do MSWiA. Odpowiedź: „można, przy posłużeniu się powyższą argumentacją, zarekomendować wniesienie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego” [25]. Na wykazach poznańskiego sądu pierwsza kasacja tego wojewody w sprawie o bezczynność z 2024 r. nosi datę 20 marca [5].
Uczciwie: to samo pismo zastrzega, że Szef UdSC „nie jest organem, który w odniesieniu do aktywności wojewody jako strony postępowania sądowego, pozostawałby z nim w relacji instancyjnej”, a jego wyjaśnienia „powinny być potraktowane wyłącznie jako opinia innego organu administracji publicznej” [25]. Decyduje wojewoda. Dokumenty nie mówią, czy data 20 marca wynika z pisma z 14 marca, a danych o kasacjach za 2023 r. nie mamy. Czy pisma z 2023 i 2024 r. mają związek ze 185 kasacjami z 2026 r., nie wiadomo: Wojewoda Pomorski pisze, że dokumentu o kryteriach nie wytworzono [15].
Co kasacja daje wojewodzie
Kasacja to prawo urzędu, a NSA czasem przyznaje wojewodzie rację. Trzeba to powiedzieć wprost.
Do maja 2025 r. kasacja wygrywała naprawdę. Od października 2024 r. do lutego 2025 r. NSA wydał serię wyroków, według których art. 100c i 100d „nie naruszają Konstytucji RP, praw unijnego, w tym KPP, jak również art. 6 i 13 EKPCz” [26]. Ministerstwo przywołuje dziewięć z nich w piśmie do Rzecznika Praw Obywatelskich. Osiem zapadło na kasacje wojewodów: czterech Wojewody Wielkopolskiego (II OSK 801/24, 1303/24, 926/24, 1355/24), trzech Dolnośląskiego (2057/24, 1961/24, 2470/24) i jednej Pomorskiego (1287/24); dziewiąty (1123/24) oddalił kasację skarżącego [26]. W trzech dolnośląskich NSA uchylił wyrok i oddalił skargę w całości. W II OSK 2057/24 wniosek o rezydenta czekał od 1 marca 2022 r., a NSA uznał, że skoro terminy nie biegły, „nie można mówić o bezczynności organu” [26].
Potem linia się odwróciła. Samo ministerstwo pisze, że „zaczęła się zmieniać w połowie 2025 r.” [26]. Od wyroków z 19 maja 2025 r. NSA przyjmuje, że „przedłużenie obowiązywania art. 100d na okres po 30 czerwca 2024 r. nie miało już uzasadnienia w konstytucyjnej, traktatowej oraz konwencyjnej przesłance konieczności ograniczenia prawa do sądu” [17]. Skok kasacji Pomorskiego i Mazowieckiego w 2026 r. przypada już po tym zwrocie. W wyroku II OSK 349/26 NSA przyznał Wojewodzie Pomorskiemu rację co do tego, że art. 100d dotyczy wszystkich cudzoziemców, nie tylko Ukraińców, ale „bez żadnego wpływu na wynik sprawy” [17].
6 sierpnia 2026 r. NSA w jednym składzie rozpoznał dziesięć kasacji: pięć Wojewody Śląskiego i pięć Pomorskiego [16]. Wynik:
- w czterech (Śląski: II OSK 284/26, 285/26, 294/26, 710/26) kasację oddalono w całości;
- w sześciu (Śląski: 283/26; Pomorski: 332/26, 349/26, 422/26, 493/26, 602/26) NSA uchylił wyrok w części i stwierdził, że bezczynność „nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa”; w czterech pomorskich (332, 349, 493, 602) oddalił też skargę w części, w której sąd przyznał cudzoziemcowi 1 000 zł;
- w żadnej NSA nie podważył stwierdzenia, że wojewoda był bezczynny lub prowadził sprawę przewlekle.
W sprawie II OSK 349/26 NSA napisał, co zostaje po kasacji:
„W kluczowej natomiast kwestii tj. stwierdzenia bezczynności organu oraz zobowiązania go do rozpoznania wniosku (pkt 1.) oraz wynikowych kosztów postępowania (pkt 4.) – skarga kasacyjna jest niezasadna i jako taka podlegała oddaleniu.”
Dlaczego więc nie „rażące”? W tej samej sprawie: „Zdaniem NSA co prawda organ przekroczył wielokrotnie termin 60 dni, ale działał na zasadzie legalizmu (art. 6 k.p.a. oraz art. 7 Konstytucji RP) i w zaufaniu do normy prawa” - chodzi o art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, który zawieszał terminy i którego NSA od maja 2025 r. nie stosuje do okresu po 30 czerwca 2024 r. [17]. W sprawie Wojewody Pomorskiego z kwietnia (II OSK 2788/25) NSA wziął pod uwagę także „znane z urzędu, okoliczności dotyczące znacznego obciążenia organu w związku z liczbą wpływających spraw pobytowych” [18]. Przeciążenie, które tłumaczy spóźnienie, nie przeszkadza w pisaniu kasacji.
Inne sądy. Tam, gdzie kasacje wojewodów wróciły z NSA, wynik jest różny [3] [4] [6] [7] [8] [9]:
Źródło: Mazowiecki, Łódzki, Opolski, Podlaski, Kujawsko-Pomorski, Dolnośląski: odpowiedzi WSA z 20-30.10.2026 (sprawy, które wróciły z NSA od 1.01.2024). Śląski i Pomorski: dziesięć wyroków NSA z 6.08.2026 (CBOSA), nie wszystkie ich kasacje - WSA w Gdańsku wyników nie podał, WSA w Gliwicach odpowie do 16.12.2026. Wielkopolski pominięty: wyniki tylko w odręcznych dopiskach na skanie. „Uchylony w części” w wyrokach z 6.08.2026 = skreślenie „rażącego naruszenia prawa” (i w czterech pomorskich sumy pieniężnej), stwierdzenie bezczynności zostaje; w wyrokach sprzed maja 2025 r. ta sama etykieta obejmowała zwykle także zobowiązanie i stwierdzenie bezczynności, a sądy nie podały sygnatur, więc wyników w sądach nie da się rozłożyć.
Wojewoda Dolnośląski wygrał przynajmniej w części wszystkie 8 rozpoznanych kasacji: w 3 NSA uchylił wyrok i oddalił skargę, w 5 uchylił wyrok w części [4]. Wojewoda Kujawsko-Pomorski: 4 z 4 - raz NSA uchylił wyrok i oddalił skargę, trzy razy uchylił go w części (raz z adnotacją, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa) [7]. Opolski: 2 wygrane w całości, 2 oddalone [8]. Mazowiecki: 4 oddalone z 4 [3]. Na wykazie z Poznania sąd dopisał odręcznie wyniki z NSA; nie podajemy ich w liczbach, dopóki nie sprawdzimy ich z wyrokami [5]. Sądy nie podały sygnatur ani powodów. Trzy dolnośląskie uchylenia w całości liczbą odpowiadają trzem wyrokom z lutego 2025 r. [4] [26].
Uchylenie wyroku w całości i oddalenie skargi oznacza, że wojewoda wygrał sprawę o bezczynność. W wyrokach z 6 sierpnia uchylenie w części oznacza skreślenie „rażącego naruszenia prawa” i pieniędzy; obowiązek wydania decyzji zostaje. W wyrokach sprzed maja 2025 r. ta sama etykieta oznaczała zwykle co innego: w II OSK 801/24 czy 1287/24 NSA uchylił także zobowiązanie i stwierdzenie bezczynności i w tej części oddalił skargę [26]. Dlatego wyników z sądów bez sygnatur nie umiemy rozłożyć.
Co kasacja zabiera człowiekowi: czas
Wyrok, który zobowiązuje wojewodę, brzmi tak: „zobowiązuje Wojewodę Pomorskiego do rozpoznania wniosku M.B. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy” [17]. Bywa też 60 dni (II OSK 294/26, 710/26, 801/24) [16] [26]. Ustawa liczy tak samo: po uprawomocnieniu termin wyznaczony przez sąd „liczy się od dnia doręczenia organowi akt albo, w przypadku, o którym mowa w § 1a, odpisu orzeczenia” (art. 286 § 2 p.p.s.a.) [19]. Dopóki kasacja leży w NSA, zegar stoi.
Sprawa M.B., krok po kroku [17]:
- 19 marca 2024 r. - wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy (niekompletny), 26 lipca 2024 r. - odciski palców;
- 19 września 2025 r. - skarga na bezczynność;
- 20 listopada 2025 r. - WSA w Gdańsku zobowiązuje wojewodę do załatwienia sprawy w 30 dni, stwierdza rażące naruszenie prawa, przyznaje 1 000 zł;
- kasacja wojewody; akta w NSA 13 lutego 2026 r.;
- 6 sierpnia 2026 r. - NSA utrzymuje zobowiązanie, skreśla „rażące” i 1 000 zł.
Od wniosku do wyroku NSA minęło 870 dni. 259 z nich przypada na kasację. Dopiero potem zaczyna biec 30 dni.
| Sygnatura | Wojewoda | Wyrok WSA | Wyrok NSA | Dni | Co zmienił NSA |
|---|---|---|---|---|---|
| II OSK 1379/25 | Śląski | 21.03.2025 | 17.02.2026 | 333 | skreślił „rażące”; decyzję wojewoda wydał już 13.12.2024 |
| II OSK 2853/25 | Śląski | 17.09.2025 | 15.04.2026 | 210 | skreślił „rażące”; decyzję wojewoda wydał już 16.06.2025 |
| II OSK 2788/25 | Pomorski | 16.10.2025 | 15.04.2026 | 181 | skreślił „rażące” i 1 000 zł; zobowiązanie zostaje |
| II OSK 294/26 | Śląski | 22.10.2025 | 6.08.2026 | 288 | kasacja oddalona; wojewoda zwraca 240 zł kosztów |
| II OSK 710/26 | Śląski | 5.11.2025 | 6.08.2026 | 274 | kasacja oddalona |
| II OSK 283/26 | Śląski | 13.11.2025 | 6.08.2026 | 266 | skreślił „rażące” |
| II OSK 422/26 | Pomorski | 14.11.2025 | 6.08.2026 | 265 | skreślił „rażące”; zobowiązanie zostaje |
| II OSK 284/26 | Śląski | 18.11.2025 | 6.08.2026 | 261 | kasacja oddalona |
| II OSK 285/26 | Śląski | 18.11.2025 | 6.08.2026 | 261 | kasacja oddalona |
| II OSK 349/26 | Pomorski | 20.11.2025 | 6.08.2026 | 259 | skreślił „rażące” i 1 000 zł; zobowiązanie zostaje |
| II OSK 493/26 | Pomorski | 26.11.2025 | 6.08.2026 | 253 | skreślił „rażące” i 1 000 zł; zobowiązanie zostaje |
| II OSK 332/26 | Pomorski | 27.11.2025 | 6.08.2026 | 252 | skreślił „rażące” i 1 000 zł |
| II OSK 602/26 | Pomorski | 11.12.2025 | 6.08.2026 | 238 | skreślił „rażące” i 1 000 zł; zobowiązanie zostaje |
Dwie pierwsze sprawy są najbardziej wymowne. Decyzja była już wydana, zanim zapadł wyrok WSA, więc spór nie dotyczył już niczyjej karty. Wojewoda Śląski i tak poszedł do NSA, a od wyroku WSA do rozstrzygnięcia NSA, czy bezczynność była „rażąca”, minęło 333 i 210 dni [18].
Te sprawy i tak szły w NSA szybko. Według NSA średni czas oczekiwania na rozpoznanie skargi kasacyjnej wynosił w 2025 r. 17,15 miesiąca [20]. Wyroków czekających dziś w kolejce jest więcej: w Warszawie najstarszy nieprawomocny przez kasację wyrok pochodzi z 21 października 2025 r. [3], w Bydgoszczy z 10 września 2025 r. [7], w Opolu z 13 listopada 2025 r. [8].
„Główną przyczyną jest brak odpowiedniej liczby etatów”
24 września 2026 r. Wicewojewoda Pomorski odpowiedział na petycję gdańskiej inicjatywy Tu Żyjemy. Wydział ma 124,5 etatu „przy absolutnym braku wakatów”, a „liczba spraw w stosunku do liczby pracowników jest niemożliwa do obsłużenia na przestrzeni kilku m-cy” [23]. Dwa razy to samo zdanie: „Główną przyczyną jest brak odpowiedniej liczby etatów” [23].
W tym samym roku ten sam urząd wniósł 185 kasacji. Każdą, jak sam pisze, ocenia „każdorazowo, po zapoznaniu się z uzasadnieniem wyroku” [15]. Skarga kasacyjna „powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego”, z wyjątkami, które art. 175 p.p.s.a. wymienia [19]. Ile to kosztuje, nie wiemy: pytanie o wydatki na zastępstwo procesowe dostało tę samą odpowiedź o braku ewidencji [15].
Uczciwie: kasację pisze prawnik, nie inspektor od spraw pobytowych, i nie twierdzimy, że bez kasacji powstałoby 185 decyzji więcej. Wyrok nie zabrania też wojewodzie wydać decyzji wcześniej; w ilu sprawach tak zrobił, nie podał [15]. Twierdzimy co innego: w sprawie, w której sąd kazał urzędowi działać, państwo płaci za pismo, którego skutkiem jest odsunięcie terminu. A NSA, skreślając „rażące”, bierze pod uwagę „znacznego obciążenia organu” [18]. Kafka by tego lepiej nie napisał: urząd jest zbyt obciążony, żeby zdążyć, i także dlatego w kasacji wygrywa.
Grzywna działa dopiero po prawomocności
Jeśli wojewoda nie wykona prawomocnego wyroku, strona może go pisemnie wezwać, a potem złożyć skargę i żądać grzywny (art. 154 § 1 p.p.s.a.); sąd może też przyznać jej sumę pieniężną [19]. To narzędzie się otwiera dopiero, gdy wyrok jest prawomocny i minie termin.
Gdzie po nie sięgano: we Wrocławiu od 2024 r. wpłynęło 41 skarg na niewykonanie wyroku (w 2024 r. 32, w 2025 r. 2, w 2026 r. 7); w 6 sprawach sąd wymierzył grzywnę, w 5 przyznał skarżącym sumę pieniężną od Wojewody Dolnośląskiego [4]. W Gdańsku: 4 sprawy, jedna grzywna, sumy nie zasądzono [2]. W Poznaniu: 4 skargi z 2026 r., jedna odrzucona, trzy bez rozstrzygnięcia w wykazie z 20.10 [5]. W pozostałych sądach: żadnej [3] [6]-[11] (Gorzów odpowiedział tylko o kasacjach).
Co to znaczy dla Ciebie
- Kasacja wojewody to nie odmowa karty. Spór toczy się o to, czy urząd był bezczynny, czy „rażąco” i czy zapłaci. Twój wniosek o pobyt nadal czeka na decyzję.
- Wyrok WSA nie jest prawomocny, dopóki NSA nie rozpozna kasacji. Termin, który sąd dał wojewodzie, liczy się od doręczenia mu akt albo odpisu orzeczenia po uprawomocnieniu (art. 286 § 2 p.p.s.a.) [19].
- Możesz odpowiedzieć na kasację w ciągu 14 dni od jej doręczenia (art. 179 p.p.s.a.) [19]. Wymóg, by pismo sporządził adwokat lub radca prawny, art. 175 § 1 stawia skardze kasacyjnej [19].
- Wnieś o zwrot kosztów. Jeśli NSA oddali kasację wojewody od wyroku uwzględniającego Twoją skargę, wojewoda zwraca Ci niezbędne koszty postępowania kasacyjnego (art. 204 pkt 2 p.p.s.a.); sąd może od tego odstąpić „w przypadkach szczególnie uzasadnionych” (art. 207 § 2) [19]. W sprawie II OSK 294/26 cudzoziemka wniosła o oddalenie kasacji i o koszty i dostała od Wojewody Śląskiego 240 zł [16].
- Rozprawa albo posiedzenie niejawne. Jeśli wojewoda zrzekł się rozprawy, a Ty w ciągu 14 dni od doręczenia kasacji jej nie zażądasz, NSA rozpozna sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 182 § 2 p.p.s.a.) [19]. Tak zapadły wszystkie wyroki z 6 sierpnia [16].
- Po prawomocnym wyroku policz termin z Twojego wyroku (bywa 30, bywa 60 dni) od doręczenia wojewodzie akt albo odpisu prawomocnego wyroku. Jeśli decyzji nie ma, wezwij go na piśmie, a potem złóż skargę na niewykonanie wyroku z żądaniem grzywny (art. 154 § 1 p.p.s.a.); późniejsze wydanie decyzji tej sprawy nie zamyka (art. 154 § 3) [19]. Wojewoda może powołać art. 100d ust. 3 pkt 2 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, według którego „nie wymierza się grzywny” „za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa” [27]; ten przepis mówi o terminach z przepisów prawa, a nie o terminie z wyroku (nasza ocena). O ponagleniu i skardze na bezczynność: Ponaglenie, którego nikt nie rozpatruje.
To nie jest porada prawna w Twojej sprawie. Przed odpowiedzią na kasację warto skonsultować się z prawnikiem lub organizacją pomocową.
Na koniec
W sprawach o pobyt czasowy w toku było 1 lipca 2026 r. 803 223 postępowania, sumując tabelę Urzędu do Spraw Cudzoziemców [21]. To jedna z dwóch miar: MSWiA podało w październiku 2025 r. 463 487 spraw o pobyt czasowy i pracę; to różne zakresy, nie jedna seria (Szesnaście urzędów w liczbach). Postępowanie trwa średnio od 242 do 658 dni, zależnie od województwa, przy ustawowych 60 [14]. Ani jedna z tegorocznych kasacji tych liczb nie zmniejsza. Każda kasacja od wyroku zobowiązującego przesuwa o kilka miesięcy moment, w którym zaczyna biec termin na decyzję w sprawie, którą sąd już raz uznał za zaniedbaną.
Państwo przegrywa we własnych sądach i się odwołuje. W sierpniowych wyrokach NSA wygrało najwyżej jedno słowo, „rażące”, i 1 000 zł.
Tabelę uzupełnimy o Wojewodę Śląskiego po odpowiedzi WSA w Gliwicach (termin 16 grudnia 2026 r.). Zestawienie kasacji z piętnastu sądów przekazaliśmy 30 października 2026 r. Komisji Europejskiej w czwartym uzupełnieniu skargi CPLT(2026)02766 [22]. Dane w formacie CSV: skargi kasacyjne wojewodów, wykaz spraw WSA w Gdańsku. Szerzej o tym, jak sądy odpowiadają na pytania: Sąd odpowiada w sześć dni.
Źródła
[1]Wnioski Głosu Migranta o udostępnienie informacji publicznej z 16.10.2026: do szesnastu WSA (treść identyczna poza nazwą sądu i wojewody) i do Wojewody Pomorskiego. wniosek do WSA w Warszawie (PDF), wniosek do WSA w Gdańsku (PDF), wniosek do Wojewody Pomorskiego (PDF)
[2]WSA w Gdańsku, IV 050/76/26 z 20.10.2026 (kasacje 31/61/185, odrzucone 0/0/2; art. 154: 3/0/1, jedna grzywna; 373 nieprawomocne wyroki 6272 z lat 2024-2026, bez rozbicia na przyczyny), wraz z wykazami spraw 6272 za lata 2024-2026; liczby spraw z 2026 r. - zliczenie własne z wykazu. dokument (PDF), dane (CSV)
[3]WSA w Warszawie, WIS-0481/233/26 z 29.10.2026 (stan na 28.10.2026; symbol 627): kasacje 0/7/110, w 2026 r. 25 przekazanych do NSA, 85 oczekuje na przekazanie; z NSA w 2025 r. 4 sprawy, we wszystkich oddalono skargę kasacyjną; art. 154: brak; nieprawomocne z powodu kasacji: 8 z 2025 r. (najstarszy 21.10.2025) i 105 z 2026 r. dokument (PDF)
[4]WSA we Wrocławiu, WIS.053.56.2026 z 30.10.2026 (e-mail): kasacje 7/3/11, żadna nie odrzucona ani cofnięta; NSA rozpoznał 8 (3: uchylono wyrok i oddalono skargę, 5: uchylono w części i w tym zakresie oddalono skargę); 41 skarg na niewykonanie wyroku, 6 grzywien, 5 sum pieniężnych; 13 wyroków nieprawomocnych z powodu kasacji, najstarszy z 13.03.2026. wydruk (PDF)
[5]WSA w Poznaniu, IV/WIS-016.64/26 z 21.10.2026: wykazy kasacji Wojewody Wielkopolskiego wg roku wniesienia (wydziały II, III, IV; stan na 16.10.2026; skan z odręcznymi dopiskami wyników NSA) i wykaz skarg na niewykonanie wyroku 2024-2026. Liczby - zliczenie własne czytelnych sygnatur: wykazy mają 55, 15 i 10 wierszy (lata 2024, 2025, 2026), czytelnych jest 46, 11 i 8; w pozostałych 9, 4 i 2 wierszach sąd zaczernił sygnaturę, więc nie wiemy, czy dotyczą spraw objętych pytaniem. dokument (PDF)
[6]WSA w Białymstoku, IS.052.25.2026 z 23.10.2026 (tabela; symbol 627): kasacje 0/1/12, wszystkie przekazane do NSA; z NSA w 2025 r. 1 wyrok uchylony w części; art. 154: 0; nieprawomocne z powodu kasacji: 12, najstarszy z 24.03.2026. tabela (PDF)
[7]WSA w Bydgoszczy, IS.068/28/26 z 22.10.2026: kasacje 2/2/1; NSA w 2024 r.: 1 - uchylono w części i stwierdzono, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 1 - uchylono wyrok i oddalono skargę; w 2025 r.: 2 - uchylono w części; art. 154: brak; nieprawomocne: 1 z 2025 r. (wyrok z 10.09.2025) i 1 z 2026 r. dokument (PDF)
[8]WSA w Opolu, WIS/Og-054-35/26 z 22.10.2026 (skan, dwa tory OCR): kasacje 1/1/1; NSA w 2024 r. rozpoznał 3 (1 oddalona, w 2 uchylono wyrok i oddalono skargę), w 2026 r. 1 oddalona; art. 154: brak; 1 wyrok nieprawomocny (z 13.11.2025). dokument (PDF)
[9]WSA w Łodzi, Inf.IV.0144.38.2026 z 20.10.2026: kasacje 0/0/1, oddalona przez NSA; art. 154: brak. dokument (PDF)
[10]WSA w Krakowie, Inf.IV.0150.109.2026 z 23.10.2026 (orzeczenia 1.01.2024-30.09.2026): jedna kasacja (III SAB/Kr 118/26, wniesiona 3.09.2026, akt jeszcze nie przesłano do NSA); art. 154: brak. dokument (PDF)
[11]Sądy bez kasacji wojewody w latach 2024-2026: WSA w Gorzowie Wielkopolskim, III/WIS.0125.34.2026 z 28.10.2026; WSA w Rzeszowie, WIS-70/35/26 z 20.10.2026 (także brak skarg z art. 154); WSA w Lublinie, Prez.Inf.0121.39.2026 z 27.10.2026 (w 2 sprawach termin na kasację jeszcze biegnie); WSA w Olsztynie, WIS.0124.49.2026 z 27.10.2026; WSA w Kielcach, WIS.0125.30.2026 z 28.10.2026 (symbol 627); WSA w Szczecinie, WIS.0134.54.2026 z 27.10.2026 (jedna kasacja z 2024 r., odrzucona przez WSA). Rzeszów (PDF), Gorzów (PDF), Lublin (PDF), Olsztyn (PDF), Kielce (PDF), Szczecin (PDF)
[12]WSA w Gliwicach, WIS.083.80.2026 z 29.10.2026 (przedłużenie terminu do 16.12.2026, art. 13 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej). dokument (PDF)
[13]Wykazy spraw 6272 przekazane przez WSA we Wrocławiu (WIS.053.46.2026 z 2.09.2026) i WSA w Gdańsku (IV 050/63/26 z 27.08.2026); zliczenie własne, opisane w raporcie Sąd odpowiada w sześć dni, przypis [16].
[14]MSWiA, odpowiedź na interpelację nr 18089 z 27.07.2026, tabela średnich czasów postępowań o pobyt czasowy (przypis: „stan na 6 lipca 2026 r. (w dniach)”): Pomorski 598, Lubuski 555, od 242 (Małopolski) do 658 (Śląski). źródło
[15]Wojewoda Pomorski, WSC-IV.1331.37.2026.KB z 28.10.2026 (e-Doręczenia), odpowiedź na wniosek z 16.10.2026, pkt 1-4, 5 i 6. dokument (PDF)
[16]NSA, wyroki z 6.08.2026 na skargi kasacyjne Wojewody Śląskiego (II OSK 283/26, 284/26, 285/26, 294/26, 710/26; od wyroków WSA w Gliwicach) i Wojewody Pomorskiego (II OSK 332/26, 349/26, 422/26, 493/26, 602/26; od wyroków WSA w Gdańsku), posiedzenie niejawne; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, sprawdzone 3.11.2026. II OSK 294/26, II OSK 284/26, II OSK 285/26, II OSK 710/26, II OSK 283/26, II OSK 332/26, II OSK 422/26, II OSK 493/26, II OSK 602/26
[17]NSA, II OSK 349/26 z 6.08.2026, i WSA w Gdańsku, III SAB/Gd 451/25 z 20.11.2025 (sentencja i uzasadnienie: daty wniosku, odcisków palców, skargi); CBOSA, sprawdzone 3.11.2026. II OSK 349/26, III SAB/Gd 451/25
[18]NSA, II OSK 2788/25 z 15.04.2026 (Wojewoda Pomorski), II OSK 1379/25 z 17.02.2026 i II OSK 2853/25 z 15.04.2026 (Wojewoda Śląski; decyzje wydane 13.12.2024 i 16.06.2025, przed wyrokami WSA); CBOSA. II OSK 2788/25
[19]Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026 poz. 143): art. 154 § 1, 3, 6 i 7 (s. 32), art. 175 § 1 (s. 34), art. 179 (s. 35), art. 182 § 2 (s. 36), art. 204 (s. 38), art. 207 § 2 (s. 39), art. 286 § 2 (s. 49). źródło
[20]Prezes NSA, „Informacja o działalności sądów administracyjnych w 2025 roku”, druk sejmowy nr 2423 z 19.03.2026: „Średni czas oczekiwania na rozpoznanie skargi kasacyjnej wynosił 17,15 miesięcy, przy czym 28,75% skarg kasacyjnych załatwiono w terminie do 12 miesięcy” (wszystkie sprawy, nie tylko pobytowe). druk (Sejm)
[21]Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, BSZ.WAiSM.0361.16.2026/DH z 28.08.2026, Tabela 1 (sprawy o pobyt czasowy w toku; suma szesnastu województw wyliczona własna). dokument (PDF)
[22]Czwarte uzupełnienie skargi do Komisji Europejskiej CPLT(2026)02766 z 30.10.2026. dokument (PDF)
[23]Wicewojewoda Pomorski, WSC-IV.142.1.2026.DK z 24.09.2026, odpowiedź na petycję inicjatywy Tu Żyjemy z 24.06.2026 (pkt 2, 4, 7 i 8). dokument (PDF)
[24]Dyrektor Departamentu Prawa Migracyjnego UdSC, DPM.0737.43.2023 z 31.07.2023, do Opolskiego Urzędu Wojewódzkiego, s. 1 i 3-4; do wiadomości dyrektorów właściwych wydziałów we wszystkich urzędach wojewódzkich i MSWiA. dokument (PDF)
[25]Dyrektor Departamentu Prawa Migracyjnego UdSC, DPM.07037.23.2024 z 14.03.2024, do Wielkopolskiego Urzędu Wojewódzkiego, s. 2 (opinia, brak relacji instancyjnej), s. 7-8 (rekomendacja skargi kasacyjnej), s. 9 (do wiadomości). dokument (PDF)
[26]NSA, II OSK 2057/24 z 18.02.2025 (Wojewoda Dolnośląski; cytaty z pkt 5.5 i 5.6 uzasadnienia), także II OSK 801/24, 1303/24, 926/24, 1355/24 (Wielkopolski), 1961/24, 2470/24 (Dolnośląski), 1287/24 (Pomorski), 1123/24 (kasacja skarżącego); CBOSA, kopie lokalne. MSWiA, BMP.0790.3.7.2026(6), pismo do RPO z czerwca 2026 r. (lista wyroków i zdanie o zmianie linii). pismo MSWiA (PDF)
[27]Ustawa z 12.03.2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, art. 100d ust. 3 pkt 2; tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1293. źródło