Rachunek: zaliczka i składka co miesiąc, decyzja średnio po 242-658 dni

W 2025 r. obywatele 58 państw wykazali w Polsce 6 282 485 563,60 zł należnego podatku dochodowego. Tę sumę złożyliśmy z wykazu, który przysłało nam Ministerstwo Finansów ^[1]. ZUS za ten sam rok zapisał za cudzoziemców 23 948,5 mln zł składek na ubezpieczenia społeczne ^[3].

Państwo nalicza i ściąga to bez kolejki: zaliczka i składka co miesiąc ^[33], opłata skarbowa „z chwilą złożenia wniosku” ^[5]. Kolejka zaczyna się przy tym, co państwo ma dać w zamian. Ustawa o cudzoziemcach przewiduje 60 dni, liczonych od kompletnego wniosku (art. 112a ust. 1-2), a ich bieg zawiesza dziś art. 100d ^{[32] [35]}. Od złożenia wniosku do decyzji mija według MSWiA w 2026 r. średnio 242-658 dni, zależnie od województwa ^{[6] [7]}. Na 1.07.2026 w toku były 803 223 sprawy (suma własna) ^[7].

Ten tekst nie jest o tym, ilu cudzoziemców powinno do Polski przyjeżdżać. Jest o ludziach, którzy już tu pracują i płacą. Nie twierdzimy też, że „przynoszą więcej, niż kosztują”: kosztów państwa po ich stronie nie znamy, a MF pisze, że „nie jest płatnikiem świadczeń socjalnych i nie dysponuje danymi w zakresie wypłaconych świadczeń dla cudzoziemców” ^[8]. Dlatego to rachunek tylko z tego, co da się udokumentować: co państwo pobiera, co daje i czego nie policzyło.

Co płacą

Podatek. Wykaz nr 2 z Ministerstwa Finansów ma 2 873 wiersze: kraj, województwo, liczba podmiotów, podatek należny, nadpłata, zwrot ^[1]. Po zsumowaniu wychodzi ok. 1,5 mln podmiotów (suma wierszy) z 58 krajów. Obywatele Ukrainy to 2 888 019 408 zł, Białorusi 928 232 731 zł, razem 60,7% sumy. Na państwa spoza Unii Europejskiej przypada 83,4% (wyliczenia własne) ^[1].

Jaka dokładnie jest to liczba:

• Rok i rodzaj. Podatek należny za 2025 r. z zeznań PIT-37, PIT-36, PIT-36L i PIT-28, czyli kwota po rozliczeniu roku. Nie są to wpływy kasowe i nie cała ta kwota trafia do budżetu państwa: część PIT to udziały samorządów ^{[2] [8]}.
• Kto. Podatnicy i małżonkowie z obywatelstwem innym niż polskie lub zamieszkaniem poza Polską, tylko z krajów, z których podatników jest ponad 1000 ^[2]. Mniejsze kraje wypadają, więc suma jest zaniżona. Przy wspólnym zeznaniu kwota może obejmować także współmałżonka; MF tego nie rozbija.
• Rezydenci czy nie. To nie jest zestawienie nierezydentów. Na wiersze bez zagranicznego kraju zamieszkania przypada 5,98 mld zł, czyli 95% sumy (wyliczenie własne) ^[1].
• Zwroty. Ten sam wykaz podaje 1,82 mld zł nadpłaty i 2,16 mld zł łącznego zwrotu. Nie odejmujemy ich: podatek należny to podatek za rok, a nadpłata to różnica między pobranymi zaliczkami a tym podatkiem. Łączny zwrot jest o 0,34 mld zł wyższy od nadpłaty; MF nie podaje, z czego wynika różnica.
• Inna miara. MF szacował wcześniej wpływy z CIT i PIT od obcokrajowców na 4 884 300 tys. zł za 2024 r. (wpłaty minus zwroty, „dane szacunkowe”) ^[8]. To inna metoda i inny podatek, więc tych liczb nie należy łączyć w jedną serię.

Zanim ktokolwiek złożył zeznanie, z umów o pracę i zleceń pobrano w ciągu roku 5,66 mld zł zaliczek (Wykaz nr 1, wiersze z obywatelstwem, 56 krajów, bez Japonii i Szwecji; wyliczenie własne) ^[1].

Średnia jest bardzo nierówna. Na jeden podmiot z Ukrainy przypada ok. 2,8 tys. zł podatku, z Białorusi ok. 5,8 tys. zł, a na jeden podmiot z Korei, Japonii, USA czy Wielkiej Brytanii 10-20 razy więcej niż z Ukrainy (wyliczenie własne, bez wierszy „mniej niż 5”) ^[1]. Tłumaczy to głównie dochód: przychód z umów o pracę i zleceń na podmiot to ok. 256 tys. zł (Korea), 159 tys. zł (USA), 42 tys. zł (Ukraina; Wykaz nr 1, wyliczenie własne). Z wykazu nie wynika, kto ile miesięcy pracował. Do tej różnicy wrócimy.

Składki. Przypis składek na ubezpieczenia społeczne za cudzoziemców wzrósł z 13 176,2 mln zł w 2022 r. do 23 948,5 mln zł w 2025 r., z czego 14 769,8 mln zł za obywateli Ukrainy. Na ubezpieczenie zdrowotne: 6 374,3 mln zł w 2024 r.; arkusz ZUS kończy się na tym roku ^[3].

Przypis to składki należne, nie kwoty wpłacone. Część z nich finansuje płatnik: składki emerytalne pracowników i zleceniobiorców opłacają „w równych częściach, ubezpieczeni i płatnicy składek” ^[10]. Nie są to więc w całości pieniądze potrącone z pensji cudzoziemca. Są to jednak składki od pracy tych właśnie ludzi.

Skala bez przesady: składki emerytalno-rentowe cudzoziemców to 21,5 mld zł, czyli 6,3% takiego przypisu w ZUS. Przeciętna podstawa wymiaru wynosi 5,7 tys. zł wobec 7,0 tys. zł ogółem, a składki opłacono średnio za 9 miesięcy wobec 10 ^[4]. System na tym nie stoi. ZUS ocenia to tak:

Następne zdanie w raporcie ZUS mówi, że przypis ten „stanowi jednak nadal stosunkowo niewielki procent całego przypisu” ^[4].

Opłata za sam wniosek. Zezwolenie na pobyt czasowy kosztuje 340 zł, na pobyt czasowy i pracę 440 zł, na pobyt stały 640 zł; są ustawowe zwolnienia, m.in. przy ochronie czasowej ^[5]. Opłatę wpłaca się przy składaniu wniosku, a zwrot przysługuje, gdy „nie wydano zaświadczenia lub zezwolenia”, nie za to, że czekałeś dwa lata ^[5]. Do tego 100 zł za kartę ^[25].

Opłata skarbowa nie trafia do urzędu, który prowadzi sprawę. Jej wpływy to dochód własny gminy ^[9]. Szacujemy, że od wniosków złożonych w 2025 r. było to ok. 98,5-207,4 mln zł: dwa warianty po stawkach minimalnych: bez zwolnień oraz bez wszystkich Ukraińców z pobytu czasowego i Ukraińców z Białorusinami z pobytu stałego; zmierzonej sumy nie mamy ^[26]. Uczciwie: opłata skarbowa działa tak od lat przy wszystkich czynnościach urzędowych, nie tylko wobec cudzoziemców. Tyle że tu między wpłatą a usługą mija średnio nawet 658 dni.

Kim są

W grudniu 2016 r. ZUS miał 293 188 ubezpieczonych cudzoziemców, w grudniu 2025 r. 1 288 760, w czerwcu 2026 r. 1 341 790 ^{[3] [4]}. Z państw spoza UE jest 96,6% z nich ^[4].

Najwięcej jest ich u płatników z usług administrowania i działalności wspierającej (16,6%), przetwórstwa przemysłowego (16,3%), transportu i magazynów (13,3%), budownictwa (10,3%) i handlu (8,4%), dalej hotele i gastronomia, IT, opieka zdrowotna ^[4]. To sektory, z którymi każdy ma do czynienia, zanim jeszcze zje śniadanie.

Są młodzi: poniżej 40 lat jest 57,9% mężczyzn-cudzoziemców wobec 42,7% ogółu ubezpieczonych mężczyzn i 52,1% kobiet wobec 41,3% ^[4]. Ankieta NBP wśród imigrantów z Ukrainy (próba, nie spis) daje 17% osób w wieku 18-26 lat wobec 9% wśród Polaków i 10% powyżej 60. roku życia wobec 19%. Z niepełnoletnimi dziećmi mieszka tu 40% uchodźców i około 34% imigrantów przedwojennych. Przybyli przed 2022 r. mają w ponad 90% stałą pracę lub działalność, uchodźcy w 54% (w 2023 r. 38%), a dochody z pracy stanowią odpowiednio 92% i 78% ich dochodu ^[11]. Wśród migrantów z Białorusi około 62% ma wyższe wykształcenie, 17% pracujących jest w IT, a 56% wskazuje jako przyczynę przyjazdu sytuację polityczną i obawę przed represjami ^[12].

Mieszkania. „Prawie 82% imigrantów samodzielnie zaspokaja swoje potrzeby mieszkaniowe”, wynajmując (73%) lub posiadając własne mieszkanie (9%) ^[11]. Czyli przede wszystkim płacą czynsz. Państwowy bank BGK pisze o rynku tak: „Jedynie 2,7 proc. transakcji obrotu nieruchomościami w Polsce w 2023 r. było zrealizowanych przez Ukraińców”, a „Ceny na rynku najmu są determinowane głównie przez inflację, ogólny wzrost cen nieruchomości i dostępność kredytów mieszkaniowych”. Zastrzega, że „Duży napływ uchodźców zaraz po rozpoczęciu pełnoskalowej wojny z Rosją miał krótkookresowy wpływ na ograniczenie dostępności tanich i małych mieszkań, a to z kolei wpłynęło na średnie ceny na rynku najmu”, ale „Ogólny wpływ migracji na sytuację na rynku jest jednak znikomy”: napływ równy 1 proc. populacji to według przywołanych badań wzrost cen najmu o 0,2-0,3 proc. O zakupach: w 2023 r. cudzoziemcy kupili ponad 14 tys. mieszkań, z czego blisko 7 tys. obywatele Ukrainy, a „Udział Ukraińców w transakcjach przeprowadzanych na rynku systematycznie rośnie, ale nadal jest niewielki” ^[15]. Kto tu kupuje mieszkanie, ten raczej planuje zostać i płacić dalej (to nasz komentarz, nie liczba).

Demografia. GUS za 2025 r.: „współczynnik dzietności wyniósł 1,068”, urodzeń o 167,5 tys. mniej niż zgonów; 17 262 z 238 264 urodzonych dzieci (7,2%, mniej więcej co czternaste) miało matkę cudzoziemkę mieszkającą w Polsce na stałe ^[13]. Poza krajem przebywa czasowo ok. 1,51 mln obywateli polskich ^[14]; to stan osób za granicą, którego nie porównujemy z ubezpieczonymi w ZUS.

ZUS policzył, ilu dodatkowych cudzoziemców w wieku produkcyjnym trzeba by do 2035 r., żeby obciążenie demograficzne nie rosło: 2 812,1 tys. ^[4]. I od razu dodaje: „Wydaje się, że jest to mało realne”. Oraz: „Cudzoziemcy przybywający do Polski mogą w pewnym stopniu poprawić sytuację demograficzną, ale nie zahamują niekorzystnych trendów związanych ze starzeniem się społeczeństwa” ^[4]. Nikt więc nie zbawi tu emerytur jednym ruchem. Tym trudniej zrozumieć, po co ci, którzy już są, mają stać w kolejce.

Co dostają w zamian

Najpierw decyzję. Tu liczby z tych samych lat ustawione obok siebie, bez wspólnej osi, bo to inne jednostki:

Źródła: ^{[3] [4] [6] [7]}; sumy spraw w toku - własne. Stan na koniec roku; w ostatnim wierszu ZUS 30.06, UdSC 1.07, MSWiA 6.07.

Liczba, która boli: +39% i +67%. O tyle wzrosły od 2023 do 2025 r. odpowiednio nominalnie składki (przy +14% ubezpieczonych) i liczba spraw w toku (wyliczenie własne) ^{[3] [7]}.

Cztery uczciwe zastrzeżenia. Liczba spraw to suma własna z tabeli UdSC i raczej górna granica kolejki: w 2026 r. przyrost spraw w toku w 13 z 16 województw nie domyka się z saldem wniosków i decyzji, prawdopodobnie przez zmianę liczenia po MOS i CUKR (nasza ocena; UdSC nie podał definicji „w toku”). MSWiA w październiku 2025 r. podało inną miarę: 463 487 spraw o pobyt czasowy i pracę ^{[7] [27]}. Sprawa to nie osoba. Średnia obejmuje tylko sprawy zakończone, także umorzeniem i pozostawieniem bez rozpoznania; kto czeka dalej, do niej jeszcze nie wchodzi. A bieg 60-dniowego terminu zawiesza art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, ostatnio do 4 marca 2027 r.; sądy różnie to oceniają, co opisaliśmy w raporcie Ponaglenie, którego nikt nie rozpatruje. Termin można zawiesić ustawą. Kolejki w ten sposób nie ubywa.

W skali kraju obecna kolejka to około 1,8-2 lata (górna granica) pracy urzędów przy dzisiejszym tempie decyzji (wyliczenie w raporcie Prognoza). We Wrocławiu NIK znalazła skargi na bezczynność dotyczące wniosków złożonych jeszcze w 2016 r. ^[23]. Czekanie w większości nie jest też odsiewem. Wobec obywateli Ukrainy wojewodowie wydali w 2025 r. 218 001 decyzji pozytywnych, 1 837 negatywnych, 6 148 umorzeń i 14 988 pozostawień bez rozpoznania (UdSC, Tabela 14), czyli ok. 90,5% pozytywnych; dla wszystkich obywatelstw 78,8% (wyliczenia własne) ^[34]. Większość tych spraw kończy się więc zezwoleniem, tyle że po kolejce.

MSWiA pisze, że przyczyny wiążą się z liczbą wniosków, rozwiązaniami systemowymi, „możliwościami zasobów kadrowych urzędów wojewódzkich” i, na końcu listy, „działaniami po stronie cudzoziemców” ^[28]. To ostatnie warto zapamiętać, gdy następnym razem ktoś z kolejki opłaci kolejny miesiąc składek.

Kierowca na zaświadczeniu

Wniosek złożony w terminie legalizuje pobyt, ale to za mało do pracy poza granicami. Pisze o tym branża, nie aktywiści:

Płaci więc tu składki jak każdy, a jego pracodawca ma kierowcę, z którym trasa zagraniczna zależy od tego, kiedy urząd wyda kartę.

Doktorant i konferencja za granicą

W szkołach doktorskich instytutów Polskiej Akademii Nauk na koniec 2025 r. było 449 cudzoziemców na 1 178 doktorantów, czyli 38,1%; w całym kraju 13,9% ^[17]. Dla nauki wyjazd to część pracy, a ten sam mechanizm oznacza, że konferencję i staż trzeba planować pod cudzy termin wydania karty ^[16].

Rachunek w banku

Urząd Komisji Nadzoru Finansowego zarejestrował 34 zgłoszenia o blokadzie rachunku lub wypowiedzeniu umowy po utracie ważności dokumentu pobytowego: 1 w 2022 r., 0, 18, 4 i 11 w 2026 r. (do 3 września) ^[18]. To niewiele i nie jest to liczba blokad, tylko tych, które ktoś zgłosił akurat tam i które tak opisano. Mechanizm jest jednak prosty: karta wygasa w trakcie czekania, a pensja i składki nadal idą.

W piśmie do banków z 10 czerwca 2025 r. UKNF, o rachunkach obywateli Białorusi, przypomniał, że rezygnacja z klienta „nie może być podyktowana wyłącznie faktem, że klient należy do grupy o podwyższonym ryzyku prania pieniędzy i finansowania terroryzmu” ^[18]. Generalny Inspektor Informacji Finansowej o naszym pytaniu pisze, że za decyzję o relacji z klientem „odpowiadają tylko i wyłącznie instytucje obowiązane” ^[19]. O czynności nadzorcze wobec banków też zapytaliśmy; UKNF uznał, że to w ogóle nie jest wniosek o informację publiczną, doprecyzowaliśmy pytanie i odpowiedzi jeszcze nie ma ^[18].

Szybka ścieżka, ale nie dla krajów, z których wykazano najwięcej podatku

Rządowy projekt UD408 (wersja z 2.11.2026, przyjęty przez Stały Komitet Rady Ministrów 29.10) przewiduje milczące załatwienie sprawy po 60 dniach dla obywateli państw z listy, którą Rada Ministrów może określić w rozporządzeniu. Uzasadnienie wymienia, że kryteria „spełniają aktualnie” Australia, Japonia, Korea, Stany Zjednoczone i Wielka Brytania, ale zastrzega, że spełnienie kryteriów „nie będzie zatem równoznaczne z wpisaniem państwa, które te kryteria spełnia, na listę państw określonych przedmiotowym rozporządzeniem”. Takich wniosków było 5 719 w 2025 r. (we wcześniejszej wersji uzasadnienia 5 750), 1,1% wszystkich o pobyt czasowy ^[21].

Cztery z tych państw są w wykazie MF (Australii nie ma, bo ma poniżej 1000 podatników). Razem: 420 971 438 zł, czyli 6,7% sumy. Ukraina i Białoruś: 3 816 252 139 zł, czyli 60,7% (wyliczenia własne) ^[1]. Jest i argument w drugą stronę: na jeden podmiot z tych czterech państw przypada 10-20 razy więcej podatku niż z Ukrainy. Tyle że kryterium projektu to nie podatek tej osoby. Jak napisała Helsińska Fundacja Praw Człowieka, to „status ekonomiczny i to nie samego wnioskodawcy, ale państwa, z którego pochodzi” ^[20]. Osoba z Ukrainy z wysokim podatkiem szybkiej ścieżki nie dostanie. Obywatel państwa z listy z niskim podatkiem może ją dostać.

MSWiA odpowiada, że „Kryteria proponowane w projekcie mają na celu przede wszystkim niedopuszczenie do powstania jakiegokolwiek zagrożenia dla bezpieczeństwa i ochrony porządku publicznego”, że takie zróżnicowanie „nie jest sprzeczne z zasadą równego traktowania” i że posiadacze ochrony czasowej z Ukrainy mają osobną ścieżkę karty na trzy lata ^[22]. Instytut na Rzecz Państwa Prawa pisze o „pozostałych 99% postępowań pobytowych przed wojewodami, które stanowią znaczący hamulec dla rozwoju gospodarczego Polski” ^[20].

Kiedy państwo płaci za swoją zwłokę

Zależy gdzie. W latach 2022-2024 prawie wyłącznie w jednym mieście. NIK ustaliła, że Dolnośląski Urząd Wojewódzki poniósł w latach 2022-2024 koszty „w łącznej wysokości 12 231,6 tys. zł”, w tym 8 817,8 tys. zł sum pieniężnych przyznanych przez sąd administracyjny. Koszty spadały: 7 155,4 tys. zł w 2022 r., 3 299,3 tys. zł w 2023 r., 1 776,9 tys. zł w 2024 r. Pozostałe 15 urzędów wydało na ten cel razem 80 tys. zł ^[23]. Te liczby trzeba czytać obok art. 100d ust. 3 pkt 2, według którego organowi „nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa” ^[35]. WSA we Wrocławiu podaje, że od 2024 r. wymierzył w sprawach o niewykonanie wyroku 6 grzywien i przyznał 5 sum pieniężnych ^[24].

Prawdziwe odszkodowanie to inna droga, przed sądem cywilnym. Tu u tego samego wojewody NIK widzi 61,8 tys. zł w trzy lata i 22,5 tys. zł w 2025 r. (stan na 5 marca); kolejny wyrok, na 77,5 tys. zł, był wtedy nieprawomocny ^[23]. Prokuratoria Generalna, która z mocy ustawy zastępuje Skarb Państwa w sprawach rozpoznawanych w pierwszej instancji przez sąd okręgowy, czyli przede wszystkim przy większych roszczeniach, wykazała za lata 2020-2026 sześć spraw: trzy w toku, jedną, w której zastępuje tylko przed Sądem Najwyższym, i dwie zakończone prawomocnie, oddaleniem powództwa i odrzuceniem pozwu ^[29]. Kwot nie podała i zastrzega, że jej ewidencja może nie pozwalać na pełną identyfikację takich spraw. W tym, co widzą te dwa źródła, Skarb Państwa płaci rzadko i niewiele, a droga odszkodowawcza działa na marginesie. Drobniejszych spraw przed sądami rejonowymi te źródła nie obejmują.

Ile państwo wydaje na obsługę

Pełnego rachunku nie ma. Mamy trzy kawałki.

Pieniądze z Unii. Z Funduszu Azylu, Migracji i Integracji urzędy wojewódzkie mają porozumienia z 2024 r. na projekty warte 178 549 534 zł, z tego 133 912 151 zł z FAMI (zakontraktowane, nie wydane), oraz wnioski z 2026 r. na 112 998 435 zł (porozumień jeszcze nie podpisano): razem ok. 247 mln zł z FAMI, na okres sięgający nawet 2029 r. ^[30]. To ok. 307 zł na jedną sprawę o pobyt czasowy w toku, na cały okres projektów (167 zł licząc same porozumienia, 533 zł przy mniejszej liczbie spraw z MSWiA, tylko art. 114, 13.10.2025) ^[30]. Dla porównania: opłata za wniosek to 340 zł. Szczegóły, w tym 138 wskaźników i żaden o czasie: raport Pieniądze z Unii.

Zestawienie, nie bilans. 247 mln zł z FAMI to ok. 3,9% jednorocznego podatku należnego z wykazu MF (wyliczenie własne). To nie jest rachunek zysków i strat: FAMI to program unijny (UE 75% wartości projektów z 2024 r., 90% wniosków z 2026 r.), a środki przechodzą przez rezerwę celową budżetu państwa ^[31]; są na kilka lat, a PIT nie jest znaczony na żaden urząd. Ile z PIT idzie na urzędy wojewódzkie, nie wiemy i nie zgadujemy.

Etaty. Z unijnych projektów stałego urzędnika się nie zrobi. Ministerstwo Finansów, w decyzji o środkach na projekt FAMI jednego z wojewodów:

Że rąk brakuje, państwo pisze samo. MSWiA w raporcie z konsultacji UD408: „Bardzo trudna sytuacja kadrowa wydziałów cudzoziemskich pozostaje poza dyskusją” ^[22]. Ten sam resort zapewnia w Sejmie, że „każdorazowo wspiera starania wojewodów o pozyskanie nowych etatów” ^[28]. Sądząc po tabeli wyżej, starania są, kolejka też.

Jeden wydział. NIK podała wydatki związane z zadaniami Wydziału Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców w Dolnośląskim Urzędzie Wojewódzkim: 70 274,5 tys. zł w latach 2022-2024 ^[23]. Obok tego 12 231,6 tys. zł kosztów za przewlekłość i bezczynność. Na każde ok. 5,7 zł na wydział przypadała więc 1 zł zapłacona za to, że urząd nie zdążył (wyliczenie własne; czy pierwsza kwota obejmuje drugą, z wystąpienia nie wynika, a wydział prowadzi także sprawy obywatelskie).

Skala naprawy? Na podstawie ogłoszeń o naborze z 2026 r. (5 150-8 191,59 zł wynagrodzenia zasadniczego miesięcznie) tysiąc dodatkowych inspektorów to, ze składkami pracodawcy ok. 20,5%, około 74-118 mln zł rocznie, bez dodatków, biurek i szkoleń (wyliczenie własne) ^[26]. Nie mówimy, że to gotowy plan ani że jest z czego zabrać. Mówimy, jakiego rzędu to kwota obok liczb z początku tego tekstu.

Czego nie wiemy

• Ilu płatników czeka. Mamy ok. 1,5 mln podmiotów (suma wierszy) w PIT i 803 223 sprawy, ale nie mamy zestawienia, które by je łączyło. Część płacących ma już pobyt stały, kartę, jest obywatelem UE albo korzysta z ochrony czasowej. Nasza teza dotyczy państwa jako całości, nie tego, że każdy płacący stoi w kolejce.
• Ile kosztują. Całościowego bilansu nie znamy. MF pisze, że „nie jest płatnikiem świadczeń socjalnych i nie dysponuje danymi w zakresie wypłaconych świadczeń dla cudzoziemców” ^[8]. Są kawałki. ZUS wypłacił cudzoziemcom w 2025 r. 376,1 mln zł emerytur i rent oraz 1 270,1 mln zł zasiłków i świadczeń krótkoterminowych; to dziś niewiele, bo są młodzi, a ZUS uprzedza, że wydatki na ich emerytury będą rosły ^[4]. BGK, tylko dla migrantów z Ukrainy: ponad 2,8 mld zł z programu 800 plus w 2024 r., 514,6 mln zł kosztu leczenia w marcu-grudniu 2022 r. ^[15]. Nie ma w tym szkół, urzędów, policji, sądów.
• Co z cudzych wyliczeń. BGK szacuje poglądowo wpływ migrantów z Ukrainy na budżet na ok. 15,1 mld zł w 2024 r., z VAT, a na każdą złotówkę z 800 plus ok. 5,4 zł podatków i składek wobec ok. 6,0 zł u obywateli polskich ^[15]. To szacunek BGK, z założeniami, nie nasz wynik. W scenariuszach ZUS ze stałym dopływem ubezpieczonych składki emerytalne cudzoziemców „przez cały prognozowany okres przewyższają wydatki”, ale ZUS dodaje: „Przy czym stopień pokrycia wydatków na emerytury cudzoziemców wpływami składkowymi od ubezpieczonych cudzoziemców generalnie maleje”. W scenariuszu bez nowych ubezpieczonych (obecni zostają w ubezpieczeniu do wieku emerytalnego) składki pokrywają te wydatki do 2052 r. ^[4].
• Ile naprawdę wpłynęło. Przypis to nie wpływ, podatek należny to nie kasa, a opłaty skarbowej nikt tu nie zmierzył. VAT i wydatki konsumpcyjne cudzoziemców: nie mamy pierwotnego źródła z taką sumą.
• Pojazdy, prawa jazdy, firmy, NFZ. Zapytaliśmy 3 listopada 2026 r. Ministra Cyfryzacji o pojazdy, prawa jazdy, kwalifikacje kierowców i mObywatela, Ministra Rozwoju i Technologii o przedsiębiorców w CEIDG, a NFZ o ubezpieczonych, składkę zdrowotną i koszt świadczeń. Ustawowy termin mija 17 listopada. Uzupełnimy ten raport, a każdą zmianę odnotujemy w nagłówku.
• Ile osób straciło pracę przez wygasłą kartę. Nie mamy dokumentu z taką liczbą, więc jej nie podajemy.
• Ile Skarb Państwa zapłacił w kraju odszkodowań. Mamy NIK dla jednego urzędu i odpowiedź Prokuratorii bez kwot ^{[23] [29]}.

Co to znaczy

Jeśli jesteś Polakiem i o tym wszystkim nie słyszałeś. To nie jest spór o granicę. Ci ludzie już są, pracują obok ciebie, a składki idą do tego samego ZUS. Sam ZUS pisze, że „Większa liczba ubezpieczonych oznacza bowiem większe przypisy składek na ubezpieczenie emerytalne, a w konsekwencji również wyższe wskaźniki waloryzacji składek zapisanych na kontach” ^[4]. Kary za spóźnienia urzędu płacisz także ty: 12,2 mln zł we Wrocławiu to pieniądze publiczne. A państwo, które nie umie obsłużyć wniosku w 60 dni, obsługuje też ciebie.

Jeśli zatrudniasz. Masz w firmie czyjąś sprawę w toku, a planowanie pracy zależy od terminu, którego nikt nie zna. Przewoźnicy opisali to w oficjalnych konsultacjach ^[16]. To kanał dostępny też dla innych branż: uwagi do projektów ustaw, organizacje pracodawców, komisje sejmowe.

Jeśli czekasz na decyzję. Za samo czekanie opłaty nie odzyskasz ^[5]. Możesz za to złożyć ponaglenie i skargę; jak, opisaliśmy w raporcie Ponaglenie. Jeśli bank zablokował ci rachunek po wygaśnięciu karty, zgłoś to także do UKNF: statystyka 34 zgłoszeń nie policzy tego, czego nikt nie zgłosił.

Czego żądamy od państwa:

1. Stałych etatów do rozpatrywania wniosków w budżetach wojewodów, a nie czasowych projektów, z których płaci się infolinię.
2. Terminu, który zależy od sprawy, a nie od paszportu.
3. Publikowania czasu i liczby decyzji jako wskaźnika, według którego państwo samo się rozlicza.
4. Bilansu. Skoro państwo umie policzyć podatek co do grosza według obywatelstwa i województwa, niech policzy też, ile na tych ludzi wydaje. Wtedy ten rachunek będzie pełny, a jego wynik podamy bez względu na to, jaki będzie.

Wszystkie liczby można sprawdzić: dane są w /dane, dokumenty w /dokumenty lub pod linkami w Źródłach. Jeśli znajdziesz błąd, napisz.

Źródła

[1]Ministerstwo Finansów, BMI1.0123.4122.2026 z 30.10.2026 oraz Wykaz nr 1 i Wykaz nr 2 (PIT za 2025 r.); sumy i udziały - wyliczenia własne (państwa UE: 15 z 58 na liście). pismo (PDF), Wykaz nr 1 (XLSX), Wykaz nr 2 (XLSX), dane (CSV), zestawienie (CSV)

[2]Ministerstwo Finansów, odpowiedź na interpelację nr 16977, DPP5.8070.312.2026 z 29.05.2026 (zakres danych: formularze, obywatelstwo, małżonkowie, próg 1000 podatników). źródło

[3]ZUS, Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych, arkusz z 10.09.2026: ubezpieczeni, przypis składek na ubezpieczenia społeczne 2022-2025, przypis składek zdrowotnych 2022-2024. dokument (XLSX)

[4]ZUS, „Cudzoziemcy w polskim systemie ubezpieczeń społecznych 2025”: Tabela 1, 13, 22, 23, 25; rozdziały o świadczeniach, przypisie, demografii i symulacjach; podsumowanie. źródło

[5]Ustawa z 16.11.2006 r. o opłacie skarbowej, art. 6 ust. 1 pkt 3 i ust. 2, art. 9 ust. 1 pkt 2; załącznik, część III pkt 2, 2b, 3 i 4 (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1154 ze zm.). źródło

[6]MSWiA, odpowiedź na interpelację nr 18089 z 27.07.2026 (średni czas 2023-2026, stan na 6.07.2026). odpowiedź (Sejm), dane (CSV)

[7]Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, BSZ.WAiSM.0361.16.2026/DH z 28.08.2026, Tabela 1; sumy województw - własne. dokument (PDF), dane (CSV)

[8]Ministerstwo Finansów, odpowiedź na interpelację nr 8686 z 4.04.2025 (cytat o świadczeniach, CIT i PIT 2022-2024, „dane szacunkowe”) i nr 7668 z 14.03.2025 (udziały JST). nr 8686, nr 7668

[9]Ustawa z 1.10.2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, art. 4 pkt 3 lit. a. źródło

[10]Ustawa z 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, art. 16 ust. 1. źródło

[11]NBP, „Sytuacja życiowa i ekonomiczna imigrantów z Ukrainy w Polsce w 2025 r.” (badanie ankietowe 7.04-20.06.2025; ankieta, nie spis; najem nie jest w niej mierzony według właściciela), s. druku 13, 17, 21, 31 i synteza; dane o Polakach za GUS. źródło

[12]NBP, raport o migrantach z Białorusi w Polsce w 2025 r. (badanie w 7 województwach), synteza. źródło

[13]GUS, „Sytuacja demograficzna Polski do 2025 r.” (publ. 29.09.2026), m.in. Tablica 2.1; „co czternaste” - wyliczenie własne. źródło

[14]GUS, informacja o emigracji czasowej z Polski w latach 2020-2025 (12.08.2026): 1 513,4 tys. na koniec 2025 r., wartość prognozowana; to stan, obejmuje też osoby, które wyjechały wiele lat temu. źródło

[15]Bank Gospodarstwa Krajowego, „Wpływ napływu migrantów z Ukrainy na polską gospodarkę” (10.03.2025). źródło

[16]Zrzeszenie Międzynarodowych Przewoźników Drogowych, pismo W/2026/00325/DTR-TR/MMI z 5.08.2026, uwagi do projektu UD408, konsultacje publiczne (karta RCL 12412103). karta projektu

[17]RAD-on / OPI-PIB, „Doktoranci cudzoziemcy w szkołach doktorskich” i „Doktoranci w szkołach doktorskich”, stan na 31.12.2025 (filtr: instytut PAN); odsetki - własne. źródło, mianowniki

[18]UKNF, DKS-DKSZSW.0605.13.2026.DD z 27.10.2026; pismo do banków DML-DMLZNA.071.1.2025.KK z 10.06.2025 (dotyczy rachunków obywateli Białorusi); pismo do Zastępcy RPO z 5.03.2026. odpowiedź (PDF), pismo do banków (PDF), pismo do RPO (PDF), dane (CSV)

[19]Minister Finansów i Gospodarki (GIIF), BMI1.0123.3252.2026 z 31.08.2026. dokument (PDF)

[20]Helsińska Fundacja Praw Człowieka, uwagi z 24.07.2026; Instytut na Rzecz Państwa Prawa, uwagi do projektu UD408. karta projektu

[21]Projekt UD408 z 2.11.2026, uzasadnienie i OSR (5 981 / 5 504 / 5 719 wniosków w latach 2023-2025; 1,1 / 1,2 / 1,1%; lista państw; art. 112b, 112c); pismo MSWiA DP-WLM.0231.37.2026.MM (Stały Komitet RM 29.10.2026, wniosek o zwolnienie z rozpatrzenia przez Komisję Prawniczą). Wcześniejsza wersja uzasadnienia (RCL 785934): 6 010 / 5 545 / 5 750. karta projektu

[22]MSWiA, raport z konsultacji publicznych i opiniowania projektu UD408, 12.10.2026, odpowiedzi na uwagi Ocalenia i wojewodów. dokument (PDF)

[23]NIK, wystąpienie pokontrolne LWR.411.2.1.2024 (kontrola I/24/002/LWR), m.in. s. 41 i n.; komunikat NIK z 11.12.2025. dokument (PDF), komunikat

[24]WSA we Wrocławiu, WIS.053.56.2026 z 30.10.2026. dokument (PDF)

[25]Rozporządzenie MSWiA z 26.07.2022 r. w sprawie opłat pobieranych od cudzoziemców za wydanie i wymianę dokumentów, § 2 pkt 1 lit. a (Dz.U. 2022 poz. 1583). źródło

[26]Obliczenia własne. Opłaty: 509 237 osób ubiegających się o pobyt czasowy, 20 412 o stały i 33 152 o rezydenta UE w 2025 r. (zestawienia roczne UdSC) razy stawki minimalne = 207,4 mln zł; po odjęciu wszystkich obywateli Ukrainy z pobytu czasowego oraz Ukrainy i Białorusi z pobytu stałego (możliwe zwolnienia) = 98,5 mln zł. Etaty: ogłoszenia nabory.kprm.gov.pl nr 159683, 161761, 161886 (2026); 61,8-98,3 tys. zł rocznie razy 1,205.

[27]MSWiA, odpowiedź na interpelację nr 12584 z 22.10.2025, stan na 13.10.2025. źródło

[28]MSWiA, odpowiedź na interpelację nr 19590 z 22.10.2026. źródło

[29]Prokuratoria Generalna RP, KR.024.113.2026.AKI z 23.10.2026; ustawa z 15.12.2016 r. o Prokuratorii Generalnej RP, art. 7 ust. 2 pkt 1. dokument (PDF), dane (CSV)

[30]COPE MSWiA, zestawienie projektów UW nabór 2024 i lista wniosków w naborze FAMI.02.05-IZ.00-001/26, przekazane 2.09.2026; wyliczenia zł na sprawę z raportu Pieniądze z Unii. nabór 2024 (XLSX), nabór 2026 (XLSX)

[31]Minister Finansów i Gospodarki, decyzja z 22.07.2026 MF/IP11.4143.3.65.2026.MF.FAMI 2021-2027.3048 (przesunięcie z części 83 do części 85/22), sprawa IP11.972.58.2026, załącznik do BMI1.0123.3707.2026. dokument (PDF)

[32]Ustawa z 12.12.2013 r. o cudzoziemcach, art. 112a ust. 1-2 (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1079 ze zm.). źródło

[33]Ustawa z 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, art. 47 ust. 1 (składki za dany miesiąc); ustawa z 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, art. 38 ust. 1 (zaliczki do 20 dnia następnego miesiąca). s.u.s., PIT

[34]Szef UdSC, Zestawienie roczne 2025, Tabela 14 (osoby, wobec których wojewodowie wydali decyzje o pobyt czasowy; suma wszystkich obywatelstw: 328 286 pozytywnych, 25 933 negatywne, 12 224 umorzenia, 50 250 pozostawień bez rozpoznania). źródło

[35]Ustawa z 12.03.2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, art. 100d ust. 1 i ust. 3 pkt 2. źródło