Od sierpnia do października 2026 r. zadaliśmy pytania kilkudziesięciu instytucjom państwa: szesnastu wojewodom, Urzędowi do Spraw Cudzoziemców, ministerstwom, sądom, Kancelariom Prezydenta i Premiera. Sądy odpowiadały w tydzień. Część urzędów też. A część odpowiadała opisem pytającego, wyrokiem o ćwiczeniach wojskowych, instrukcją formatowania czcionki albo liczbą, której dzień wcześniej „nie było”.
Liczby
W 148 sprawach prowadzonych pismo po piśmie z urzędami (szesnastu wojewodów, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, MSWiA, ministerstwo pracy) urzędy wystosowały [1]:
| Co | Ile |
|---|---|
| wezwania do wykazania „szczególnej istotności dla interesu publicznego” | 60 |
| wezwania do podpisania wniosku wysłanego e-mailem | 17 |
| przedłużenia terminu | 36 |
| decyzje odmowne | 37 |
| przekazania do innego organu | 15 |
| wnioski do wojewodów z pierwszą odpowiedzią merytoryczną w ustawowych 14 dniach | 28 ze 118 |
Dla porównania: szesnaście sądów administracyjnych odpowiedziało na 31 z 31 wniosków w 14 dniach, w medianie po 6, bez jednego wezwania, przedłużenia czy odmowy [2]. Ta sama ustawa, ten sam pytający. Różnica nie leży w przepisach.
Pytający jako problem
Najwięcej miejsca w odmowach nie zajmują liczby, tylko osoba, która o nie pyta.
Wojewoda Lubelski: „(…) wnioski [wnioskodawcy] (…) stanowią wyraz nękania i dążenia do paraliżu administracji publicznej, godząc w interes Rzeczypospolitej Polskiej.” I dalej: „Pomimo to, wnioskujący z pełną premedytacją, w sposób seryjny i zaplanowany, wnioskuje do organów również o informacje, które już posiada (…)” [3]. Decyzja odmawiała dwóch liczb: spraw w toku i etatów. Wojewoda Kujawsko-Pomorski podał te same dwie liczby zwykłym pismem: 43 etaty i 21 741 spraw [4].
Wojewoda Pomorski: „W ocenie Wojewody Pomorskiego działania [wnioskodawcy] mają na celu oderwanie jak największej liczby pracowników organu od realizacji ustawowych zadań, by jeszcze bardziej pogłębić problemy związane z legalizacją pobytu cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.” [5]. Sześć dni wcześniej Wicewojewoda Pomorski napisał w odpowiedzi na petycję gdańskiej inicjatywy Tu Żyjemy: „Główną przyczyną jest brak odpowiedniej liczby etatów.” - i podał obsadę wydziału rok po roku, której nam odmówiono jako „informacji przetworzonej” [6].
Wojewoda Lubuski uznał, że kto analizuje dane, ten prywatnie korzysta: „(…) jeśli ktoś tworzy analizy jako "niezależny ekspert", to działa w swoim interesie (budowanie pozycji, realizacja pasji naukowej).” I zaproponował nową kategorię uprawnionych: „Dopóki nie działa z oficjalnego upoważnienia np. Ministra czy Sejmu jako oficjalny biegły w tej konkretnej sprawie, urząd nie powinien wykonywać za niego pracy analitycznej.” [7]. Ustawa mówi co innego: „Od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego.” (art. 2 ust. 2).
Wojewoda Małopolski podpowiedział, kto mógłby mieć szczególny interes w takich danych: „Przykładem takiego podmiotu może być poseł zasiadający w komisji ustawodawczej Sejmu, radny lub też minister nadzorujący działalność podległego mu resortu.” [8]. Ustawa: „Każdemu przysługuje (…) prawo dostępu do informacji publicznej” (art. 2 ust. 1).
Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców uznał, że argument o setkach tysięcy cudzoziemców i ich pracodawców „odnosi się jednak do interesu prywatnego (grupowego) – tj. dążenia określonej grupy osób do optymalizacji ich osobistych procesów biznesowych lub życiowych.” [9]. Już w październiku 2025 r. w toku było 463 487 spraw o pobyt czasowy i pracę (MSWiA, odpowiedź na interpelację nr 12584, stan na 13.10.2025). Prywatna grupa wielkości średniego miasta.
„W ocenie Wojewody Pomorskiego działania [wnioskodawcy] mają na celu oderwanie jak największej liczby pracowników organu od realizacji ustawowych zadań, by jeszcze bardziej pogłębić problemy związane z legalizacją pobytu cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.”
Liczba, której nie było
Najkrótsza droga od „informacji przetworzonej” do informacji prostej prowadzi przez odwołanie.
Wojewoda Lubuski odmówił nam liczby spraw w toku decyzją z 25 września. Po odwołaniu uchylił własną decyzję i podał 25 775: „Po korekcie wniosku zawartej w odwołaniu od decyzji możliwe stało się udostępnienie danych jako informacji prostej.” [10].
Wojewoda Śląski odmówił decyzją z 7 października wszystkiego, w tym liczby pracowników. Osiem dni później, przekazując nasze odwołanie ministrowi, napisał: „(…) fluktuacja kadr w Wydziale Spraw Cudzoziemców Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach jest wysoce dynamiczna i na dzień sporządzenia niniejszej informacji wynosi 42 osoby, które prowadzą postępowania o udzielenie zezwoleń na pobyt dla cudzoziemców.” [11]. Liczby spraw w toku też nam odmówił, choć 24 lipca napisał rządowi w uwagach do projektu UD408: „Na dzień sporządzenia niniejszych uwag niezakończonych pozostaje około 70 000 postępowań (…)” [12].
Wojewoda Opolski ostrzegał 25 sierpnia, że przygotowanie średnich czasów postępowań wymagałoby czynności, „które doprowadziłoby do całkowitej dezorganizacji i paraliżu pracy Oddziału ds. Cudzoziemców.” [13]. 21 września przysłał raporty ze średnimi za 2024-2026, a 9 października za 2023 r. W decyzji z 12 października opisał, że „Sprawy prowadzone są w sposób papierowy, znajdują się na różnych etapach postępowania i w wielu pomieszczeniach (częściowo bez wydzielenia danego rodzaju sprawy).” - a kilka akapitów dalej podał liczbę spraw w toku: 21 734 [14].
Wojewoda Dolnośląski podał nam we wrześniu liczbę ponagleń rok po roku, w tym 5 935 w 2025 r., a w październiku zastrzegł: „(…) podanie Panu liczby wniesionych ponagleń nie oznacza, że organ prowadzi ewidencję tych ponagleń – wbrew Pana opinii (…)” [15]. Liczbę ponagleń organ podaje, ale nie ewidencjonuje ich wraz z datą wydania decyzji.
Wojewoda Kujawsko-Pomorski: system Pobyt v.2 „nie posiada on żadnego modułu statystycznego i nie umożliwia generowanie raportów o takim charakterze.” [16]. Wojewoda Lubuski w tym samym systemie policzył ponaglenia rok po roku: 120, 116, 130, 201 i 184 [16]. Urząd do Spraw Cudzoziemców, który system prowadzi: „Z poziomu użytkownika urzędu wojewódzkiego raporty te generują się automatycznie na żądanie.” [17]. Wojewoda Zachodniopomorski: „Wartości te są obliczane przez system i nie wymagają dokonywania przez organ własnych obliczeń statystycznych.” [18].
Liczenie bez liczenia
Kiedy urząd chce pokazać, że praca jest ponad siły, liczy ją dokładnie. Tylko nie mierzy.
Wojewoda Małopolski: „Przy takim założeniu sprawdzenie 241 476 spraw wymagałoby łącznie 1 207 380 minut, co odpowiada około 20 123 godzinom pracy.” [19]. „Założenie” to 5 minut na sprawę, przyjęte bez pomiaru. Ta sama decyzja przyznaje, że na dwa z wniosków „możliwe było udzielenie odpowiedzi w całości”.
Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców najpierw szacuje nakład na „od 19 do 34 roboczych godzin eksperckich”, czyli „od 2,5 do 4 pełnych dni roboczych”, a stronę dalej pisze o poświęcaniu zasobów „trzyosobowego zespołu specjalistów wydziału IT przez niemal cały tydzień roboczy (…) dla zaspokojenia czysto statystycznych potrzeb jednego wnioskodawcy (…)” [20].
Wojewoda Pomorski, odmawiając dwóch standardowych raportów Hurtowni Danych, o łącznie sześciu wnioskach z ok. 30 pytaniami: „Całościowo, realizacja tych wniosków wymagałaby zaangażowania co najmniej 8 pracowników przez znaczny, lecz nie sposób do określenia czas.” I uzasadnienie techniczne: „Zdarzają się także sytuacje, w których wygenerowanie raportu kończy się komunikatem o błędzie, co powoduje konieczność ponownego wykonania całej operacji.” [21]. Wojewoda Warmińsko-Mazurski przysłał na ten sam wniosek 18 raportów, osiem dni po wniosku [21].
Biurowość
Czasem najwięcej mówi to, co zostało w piśmie przez przypadek.
Pismo Biura Logistyki Wojewody Pomorskiego, podpisane elektronicznie przez zastępcę dyrektora, zawiera w treści: „Załączniki:/Rozdzielnik: czcionka Arial 10 odstęp przed 0 pkt i po 6 pkt można nie dodawać odstępu pomiędzy poszczególnymi punktami z listy” [22]. Samo pismo przekazało raporty z projektów FAMI, których Wojewoda Lubuski odmówił decyzją.
Wojewoda Lubuski przysłał nam wzór, według którego pozostawia ponaglenia bez rozpoznania: „Gorzów Wlkp., $ezdDataPodpisu r. Nasz znak: Sprawę prowadzi: (…) Powiadomienie o pozostawieniu ponaglenia bez rozpoznania” [23]. W piśmie przewodnim: „wszystkie wpływające ponaglenia zostają pozostawione bez rozpoznania”.
Wojewoda Warmińsko-Mazurski, w piśmie dotyczącym, jak sam wskazał na s. 1, wniosku z 11 sierpnia, ocenił „po wnikliwej analizie treści wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia 17 czerwca 2026 r.”, że wymaga on przetworzenia [24]. Wniosku z 17 czerwca nie było.
Wojewoda Podlaski w odpowiedzi na skargę do sądu wyjaśnił, dlaczego wniosek nie dotarł do wydziału, choć „korespondencja została prawidłowo dostarczona na serwer PUW”: „Poczta elektroniczna (mailowa) nie jest gwarantowaną formą komunikacji.” [25]. Ten sam urząd w dwóch decyzjach z września pouczył nas, że odwołanie przysługuje do „Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej” [26]. Odwołania trafiły tam, ministerstwo pracy przekazało je MSWiA, a nas poinformowało: „Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie zwracała się do wojewodów, w tym do Wojewody Podlaskiego, w sprawie wskazywania Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej jako organu odwoławczego (…)” [27]. MSWiA przedłużyło sobie rozpoznanie tych odwołań do 17 listopada.
Wojewoda Lubelski w decyzji z 24 września uzasadnił przedłużenie terminu do maksimum, zawiadomione pismem z 18 sierpnia, także „z uwagi na ilość oraz rozległość żądań”, wymieniając wśród nich wnioski z 27 sierpnia i 8 września - złożone już po tym przedłużeniu [28].
Osobny rozdział to wyroki, którymi urzędy uzasadniają odmowy: pod częścią sygnatur są ćwiczenia wojskowe, droga ekspresowa i świadczenie mieszkaniowe żołnierza. Opisujemy je w tekście Wyroki z innej bajki.
Centrala
Wojewodowie odsyłają do nadzoru. Wojewoda Śląski odmówił, bo organy państwa „posiadają informacje pozwalające na ocenę skali występujących problemów i podejmują działania ukierunkowane na usprawnienie prowadzonych postępowań (…)” [29]. Pięć dni wcześniej MSWiA: „MSWiA w latach 2024-2026 nie podejmowało wobec wojewodów działań nadzorczych we wnioskowanym zakresie.” [30] i wcześniej: „W MSWiA nie wyznaczono komórki organizacyjnej do monitorowania terminowości postępowań legalizacyjnych prowadzonych przez wojewodów.” [31].
Ministerstwo ma za to tabelę czasów z każdego urzędu: „MSWiA nadal dysponuje przedmiotowymi danymi, które zostały wykorzystane w procesie przygotowania naboru wniosków w ramach Funduszu Azylu, Migracji i Integracji (FAMI).” Arkusza z obliczeniami nie udostępniło: „Wszelkie robocze materiały stanowią dokumenty wewnętrzne, które jedynie świadczą o procesie myślowym służącym do wypracowania finalnej koncepcji.” [32].
W raporcie z konsultacji projektu UD408, przekazanym rządowi 12 października, ministerstwo odpowiada wojewodom na uwagi o kadrach: „Bardzo trudna sytuacja kadrowa wydziałów cudzoziemskich pozostaje poza dyskusją.” Uwagi lp. 8 i 11 oznaczyło: „Uwaga nieuwzględniona.”, a uwagę Wojewody Wielkopolskiego (lp. 26): „Wyjaśnienie.” [33]. Nasze uwagi z tych samych konsultacji „w znacznej części wykraczają one poza zakres zmian przewidywanych w procedowanym projekcie” [33].
Pozostałe instytucje centralne odpowiadały rzeczowo, choć niekoniecznie pocieszająco. Szef Krajowej Administracji Skarbowej o audycie unijnego funduszu na obsługę cudzoziemców: „W poprzednich latach w odniesieniu do perspektywy 2021-2027 opinia oraz roczne sprawozdanie nie były sporządzane (Ad 1.)” [34]. Kancelaria Prezydenta o nadawaniu obywatelstwa: nie prowadzi ewidencji czasu postępowań, „ponieważ żaden przepis powszechnie obowiązującego prawa nie określa terminu, w jakim Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej zobowiązany jest do rozpatrzenia sprawy o nadanie obywatelstwa polskiego.” [35]. Najwyższa Izba Kontroli dołączyła naszą korespondencję do zarejestrowanego już wniosku i uznała, że dokumenty może pozyskać sama na potrzeby ewentualnej kontroli: „Nie zachodzi zatem konieczności angażowania Pana w ich dostarczenie do Izby.” [36].
A Śląski Urząd Wojewódzki na swojej stronie internetowej: „Głęboko wierzymy w Państwa wyrozumiałość względem zaistniałej – tymczasowej – sytuacji” [37]. „Tymczasowe” zawieszenie terminów obowiązuje od kwietnia 2022 r. i przedłużono je do 4 marca 2027 r.
Kto odpowiedział tak, jak każe ustawa
Uczciwie trzeba wymienić także tych. Wojewoda Podkarpacki odpowiedział w 13 dni, Łódzki w 14 [38]. Wojewoda Kujawsko-Pomorski podał liczbę etatów i spraw w toku zwykłym pismem [4]. Wojewoda Warmińsko-Mazurski przysłał 18 raportów Hurtowni w osiem dni [21]. Ministerstwo pracy odpowiedziało w siedem dni, bez wezwań [27]. Wojewoda Lubuski po odwołaniu, w którym zmieniliśmy zakres wniosku, uchylił decyzję i dane podał [10]. Szesnaście sądów administracyjnych odpowiadało średnio w tydzień [2].
To pokazuje, że się da. Ten sam system teleinformatyczny, ta sama ustawa, ten sam wniosek: w jednym urzędzie liczba po dwóch tygodniach, w drugim decyzja na kilka stron o tym, że pytający chce „pogłębić problemy”. Kto ma rację co do skali problemu, przesądziły chyba same urzędy - kiedy pisały do rządu, że czeka u nich 70 tysięcy spraw, a do obywatela, że takiej liczby nie ma.
Każde pismo, z którego pochodzą cytaty, jest w archiwum dokumentów, a całe łańcuchy pism w rejestrze spraw. Więcej zdań z pism organów: cytaty.
Źródła
[1]Głos Migranta, rejestr spraw (148 łańcuchów pism, stan 16.10.2026); zliczenie kroków organów według typu. rejestr spraw
[2]Sąd odpowiada w sześć dni. Urząd nie musi
[3]Wojewoda Lubelski, decyzja SO-VI.1331.4.2026 z 24.09.2026. dokument (PDF)
[4]Wojewoda Kujawsko-Pomorski, BW.II.1331.212.2026 z 14.09.2026. dokument (PDF)
[5]Wojewoda Pomorski, decyzja WSC-IV.1331.20.2026.PJ z 30.09.2026. dokument (PDF)
[6]Wicewojewoda Pomorski, WSC-IV.142.1.2026.DK z 24.09.2026, odpowiedź na petycję Tu Żyjemy (opublikowana na tuzyjemy.pl, CC BY-SA 4.0). dokument (PDF)
[7]Wojewoda Lubuski, decyzja SO-I.1331.6.2026.ABor z 2.10.2026. dokument (PDF)
[8]Wojewoda Małopolski, wezwanie SC-I.1331.12.2026 z 25.09.2026. dokument (PDF)
[9]Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, decyzja BSZ.WAiSM.0361.17.2026 z 10.09.2026. dokument (PDF)
[10]Wojewoda Lubuski, decyzja SO-IV.1331.10.2026.ESzo z 14.10.2026. dokument (PDF)
[11]Wojewoda Śląski, SCV.1331.35.2026, pismo z 15.10.2026 przekazujące odwołanie. dokument (PDF)
[12]Wojewoda Śląski, SCV.6156.134.2026 z 24.07.2026, uwagi do projektu UD408, s. 1. dokument (PDF)
[13]Wojewoda Opolski, wezwanie SO.II.1331.13.2026 z 25.08.2026; raporty: SO.II.1331.18.2026 z 21.09.2026. wezwanie (PDF), raporty (PDF)
[14]Wojewoda Opolski, decyzja SO.II.1331.13.2026 z 12.10.2026. dokument (PDF)
[15]Wojewoda Dolnośląski, SOC-OP.1331.14.2026.MR z 8.10.2026. dokument (PDF)
[16]Wojewoda Kujawsko-Pomorski, BW.II.1331.216.2026 z 22.09.2026; Wojewoda Lubuski, SO-IV.1331.13.2026.ESzo z 25.09.2026 (liczba ponagleń w SI Pobyt v.2). Kujawsko-Pomorski (PDF), Lubuski (PDF)
[17]Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, BSZ.WAiSM.052.6.2026/JS z 7.09.2026. dokument (PDF)
[18]Wojewoda Zachodniopomorski, WSC-1.1331.8.2026 z 1.10.2026. dokument (PDF)
[19]Wojewoda Małopolski, decyzja SC-I.1331.1.11-.18.2026 z 13.10.2026. dokument (PDF)
[20]Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, decyzja BSZ.WKSI.069.14.2026/ED z 16.09.2026. dokument (PDF)
[21]Wojewoda Pomorski, decyzja WSC-IV.1331.25.2026.CD z 13.10.2026; Wojewoda Warmińsko-Mazurski, raporty z 15.09.2026. Pomorski (PDF)
[22]Wojewoda Pomorski, Biuro Logistyki, BL-I.1331.5.2026.KG z 18.09.2026. dokument (PDF)
[23]Wojewoda Lubuski, SO-IV.1331.13.2026.ESzo z 27.08.2026 i załącznik (wzór powiadomienia). pismo (PDF), wzór (PDF)
[24]Wojewoda Warmińsko-Mazurski, SC-I.1331.9.2026 z 25.08.2026. dokument (PDF)
[25]Wojewoda Podlaski, OB-II.1331.22.2026.PT z 11.09.2026, odpowiedź na skargę (II SAB/Bk 141/26). dokument (PDF)
[26]Wojewoda Podlaski, decyzje OB-II.1331.16.2026.PT z 9.09.2026 i OB-II.1331.17.2026.PT z 10.09.2026 (pouczenie); MSWiA, przedłużenia z 1.10.2026. decyzja z 9.09 (PDF), decyzja z 10.09 (PDF), przekazanie do MSWiA (PDF)
[27]Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, BDG-VI.0171.449.2026.KP z 16.10.2026, Ad 2. dokument (PDF)
[28]Wojewoda Lubelski, decyzja SO-VI.1331.4.2026 z 24.09.2026. dokument (PDF)
[29]Wojewoda Śląski, decyzja SCV.1331.35.2026 z 7.10.2026. dokument (PDF)
[30]MSWiA, DBiSO-WODO.06770.2.91.2026.EJ z 2.10.2026. dokument (PDF)
[31]MSWiA, DBiSO-WODO.06770.2.70.2026.EJ z 16.09.2026. dokument (PDF)
[32]MSWiA, DBiSO-WODO.06770.2.90.2026.EJ z 1.10.2026. dokument (PDF)
[33]MSWiA, raport z konsultacji publicznych i opiniowania projektu UD408 (KRM-0610-163-26, 12.10.2026). dokument (PDF)
[34]Szef Krajowej Administracji Skarbowej, BMI1.0123.3706.2026 z 2.10.2026. dokument (PDF)
[35]Kancelaria Prezydenta RP, BPU.0605.335.2026 z 24.08.2026. dokument (PDF)
[36]Najwyższa Izba Kontroli, KZK-KZC.402.1720.2026 z 15.10.2026. dokument (PDF)
[37]Śląski Urząd Wojewódzki, strona „Przyspieszenie postępowania, ponaglenia, skargi” (stan na 26.08.2026).
[38]Wojewoda Podkarpacki, O-II.1331.12.2026 z 24.08.2026; Wojewoda Łódzki, SOC-III.1331.2.2026 z 25.08.2026. Podkarpacki (PDF), Łódzki (PDF)