Nie przekazywać ponagleń: jak ustawa i okólnik UdSC odłączyły bezpiecznik

Ponaglenie to bezpiecznik, który kodeks daje człowiekowi czekającemu w kolejce: sprawę ocenia urząd wyżej i może wyznaczyć termin. W czerwcu 2022 r. Urząd do Spraw Cudzoziemców poprosił wszystkie urzędy wojewódzkie, by przestały mu ponaglenia w sprawach pobytowych przekazywać ^[5]. Od listopada 2022 r. UdSC uznaje każde takie ponaglenie za przedwczesne, więc wojewoda sam zostawia je bez rozpoznania ^[6].

Skutek ustawy i tych pism widać w danych samego UdSC. W 2022 r. Szef UdSC uznał za uzasadnione 1 222 ponaglenia. W latach 2023-2026 (do 1 września) łącznie 175. W tym samym czasie wojewodowie pozostawili bez rozpoznania 24 341 ponagleń ^[12]. Jeden z urzędów, Kujawsko-Pomorski, pokazał to na własnych liczbach: w 2022 r. przekazał wyżej 73 ponaglenia, 13 z nich uznano za uzasadnione; od 2023 r. „wszystkie” 462 zostały bez rozpatrzenia ^[14].

Stan, w którym ponaglenia nie są rozpatrywane, miał być „stanem czasowym – na chwilę obecną do dnia 31 grudnia 2022 r.” ^[5]. Trwa piąty rok. W listopadzie 2025 r. Szef UdSC napisał do Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego, że stosowanie przepisu „nadal jest zasadne”, i poprosił o przekazanie jego danych „do wykorzystania w toczących się postępowaniach sądowoadministracyjnych” ^[10]. Pokazujemy cały ten łańcuch pism, po kolei, na dokumentach.

Jak działa bezpiecznik

Kodeks postępowania administracyjnego: „Stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia”, gdy sprawy nie załatwiono w terminie albo postępowanie trwa „dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy”. Wojewoda ma ponaglenie przekazać wyżej „nie później niż w terminie siedmiu dni od dnia jego otrzymania” i się do niego ustosunkować. Organ wyższego stopnia, w sprawach pobytowych Szef UdSC, wydaje postanowienie i w razie bezczynności „zobowiązuje organ rozpatrujący sprawę do załatwienia sprawy, wyznaczając termin do jej załatwienia” oraz „zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych” ^[1]. Ponaglenie otwiera też drogę do sądu: skargę na bezczynność „można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu” ^[2].

Ten mechanizm opisał sam UdSC w lutym 2026 r.: przekroczenie terminu oznacza bezczynność, którą można stwierdzić postanowieniem Szefa UdSC po ponagleniu albo wyrokiem sądu - a skutkiem pierwszego jest m.in. zobowiązanie wojewody do załatwienia sprawy z wyznaczeniem terminu ^[11]. Napisał to w piśmie, w którym jednocześnie bronił przepisu, który ten mechanizm wyłącza.

Kujawsko-Pomorski pokazuje, jak to działało, zanim go wyłączono. Z 141 ponagleń, które wpłynęły w 2022 r., urząd przekazał wyżej 73: „13 z nich organ uznał za uzasadnione, 60 za nieuzasadnione” ^[14]. Trzynaście razy ktoś z zewnątrz stwierdził, że urząd zwleka, i mógł kazać mu się pospieszyć.

Dziewięć pism, jeden kierunek

Pisma UdSC do urzędów wojewódzkich dostaliśmy w trybie dostępu do informacji publicznej, z kilku urzędów naraz. Najpełniejszy komplet, siedem pism, przekazał Wojewoda Warmińsko-Mazurski 27 października 2026 r. ^[10]. Po kolei:

Najważniejsze zdanie pada w czerwcu 2022 r.:

W kwietniu UdSC pisał jeszcze tylko, że ponaglenia „nie powinny być uznawane za zasadne” ^[4]. W czerwcu: „Po ponownej analizie tego zagadnienia należy dojść do dalej idącego wniosku” ^[5]. Terminy zawiesiła ustawa. Wniosek, że ponagleń nie należy nawet przekazywać, wyciągnął z niej UdSC.

To samo pismo zapewnia, że chodzi o krótki czas: „stan, w którym ponaglenia nie będą podlegały rozpatrzeniu jest stanem czasowym – na chwilę obecną do dnia 31 grudnia 2022 r.” ^[5]. Dodaje też, że postępowania „powinny być jednak, w miarę organizacyjnych i kadrowych możliwości urzędów wojewódzkich prowadzone i kończone rozstrzygnięciami” ^[5]. Ponaglenie, które miało sprawdzać, czy te możliwości są wykorzystane, wyłączono w tym samym piśmie.

W listopadzie 2022 r. weszła w życie zmiana kodeksu: ponaglenie wniesione przed upływem terminu organ prowadzący postępowanie „pozostawia ponaglenie bez rozpoznania” ^[1]. UdSC od razu połączył ją z przepisem o spoczywaniu terminów: skoro termin nie biegnie, „każde ponaglenie w sprawie objętej zakresem przedmiotowym przepisu art. 100c ustawy specjalnej, które zostanie wniesione w okresie od dnia 10 listopada 2022 r. do końca okresu „spoczywania” terminu do jej załatwienia, będzie ponagleniem przedwczesnym” ^[6]. Od tej chwili ponaglenie co do zasady nie wychodzi z urzędu, na który się skarżysz. Ocenia je ten sam wojewoda i odkłada.

W 2023 r., gdy sądy wojewódzkie zaczęły wydawać wyroki niekorzystne dla urzędów, UdSC odpowiedział, że takie „przeciwne poglądy wyrażane w orzecznictwie sądowym, o ile traktowane są – jak zawsze – z szacunkiem, nie definiują działalności orzeczniczej Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców jako organu wyższego stopnia w stosunku do wojewodów, właściwego do rozpoznawania ponagleń” ^[7]. Spór dotyczył wtedy tego, czy przepis obejmuje wszystkich cudzoziemców, czy tylko obywateli Ukrainy przybyłych po 24 lutego 2022 r. Wniosek był ogólniejszy: sądy sobie, ponaglenia sobie.

Dwa zdania z tych pism warto postawić obok siebie. W 2022 r. UdSC nazwał nieprzekazywanie ponagleń wprost: „czasowa praktyka administracyjna” ^[5]. W 2026 r., podpowiadając rządowi argumenty przed TSUE, przekonywał, że prawo Unii pozwala ograniczyć środki przeciw opieszałości urzędów, jeśli robi się to „w drodze aktu ustawodawczego stanowionego przez parlament (nie zaś w drodze praktyki administracyjnej)” ^[11].

Urzędy: „nie posiada żadnego dokumentu”

Głos Migranta zapytał urzędy, na jakim dokumencie opierają praktykę wobec ponagleń. Kujawsko-Pomorski 27 sierpnia 2026 r.: „Urząd nie posiada żadnego dokumentu, na którym opiera tę praktykę, który mógłby udostępnić” ^[13]. Miesiąc później przysłał sześć pism UdSC, w tym oba okólniki o ponagleniach z 2022 r. ^[13]. Śląski 23 października: wewnętrzne dokumenty o postępowaniu z ponagleniami „nie zostały sporządzone. W przedmiotowym zakresie Urząd stosuje regulacje krajowe” - i w tym samym piśmie udostępnił dwa pisma UdSC, w tym to z 15 czerwca 2022 r. ^[15].

Oba urzędy mogą mieć formalnie rację. Własnych wytycznych nie musiały pisać. Wytyczne przyszły z centrali.

Co to zrobiło z liczbami

Ponaglenia i to, co z nimi zrobiono, urzędy rejestrują w systemie Pobyt; UdSC wskazał, że powinny być tam rejestrowane także ponaglenia nieprzekazane ^[5]. Na wniosek Głosu Migranta Szef UdSC przysłał 11 września 2026 r. dwa arkusze: liczbę ponagleń w sprawach o pobyt czasowy, stały i rezydenta UE dla każdego z 17 organów oraz liczbę rozstrzygnięć w sprawach ponagleń, rok po roku, stan na 1 września 2026 r. ^[12].

W 2022 r. jedynym organem rozstrzygającym w tym arkuszu jest Szef UdSC: 10 402 postanowienia, w tym 1 222 ponaglenia uznane za uzasadnione i 8 528 za nieuzasadnione ^[12]. Od 2023 r. obraz się odwraca:

W 2025 r. zarejestrowano w tych sprawach 19 356 ponagleń. Szef UdSC rozpatrzył co do istoty 284, uznał za uzasadnione 45. Wojewodowie pozostawili bez rozpoznania 9 483 ^[12].

Liczba, która boli: 45 i 9 483. Tyle ponagleń w 2025 r. uznano w całej Polsce za uzasadnione - i tyle wojewodowie zostawili bez rozpoznania. Na jedno ponaglenie, w którym ktoś przyznał człowiekowi rację, przypadło ponad 200 odłożonych (nasze wyliczenie z arkusza UdSC ^[12]).

Łącznie od 2023 r. do 1 września 2026 r.: 175 ponagleń uznanych za uzasadnione i 24 341 pozostawionych przez wojewodów bez rozpoznania ^[12]. Arkusz nie mówi, czego dotyczyły ponaglenia, które po 2022 r. wciąż trafiały do Szefa UdSC; UdSC sam w 2022 r. wyłączył z wytycznej m.in. ponaglenia na pozostawienie wniosku bez rozpoznania (art. 64 § 2 KPA) ^[5].

Jeden urząd rok po roku: Kujawsko-Pomorski

Sposób załatwienia ponagleń rok po roku podało pięć urzędów: Kujawsko-Pomorski, Łódzki, Podkarpacki, Warmińsko-Mazurski i Zachodniopomorski ^[14], ^[16]. Kujawsko-Pomorski w sierpniu podał liczby (141, 140, 207, 54 i 61 w pierwszej połowie 2026 r.), a informacji o sposobie ich załatwienia odmówił decyzją, uznając ją za informację przetworzoną ^[13]. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji tę odmowę uchylił 20 października 2026 r. ^[14]. 3 listopada urząd odpisał:

„Dotyczy to więc wszystkich ponagleń wniesionych w roku 2023 (140), 2024 (207), 2025 (54) oraz w pierwszej połowie roku 2026 (61)” ^[14]. Z 2022 r.: 73 przekazane wyżej (13 uzasadnionych, 60 nieuzasadnionych), 7 bez rozpoznania na podstawie art. 37 § 3a KPA, 1 umorzone, a „Pozostałe 60 ze 141 ponagleń z 2022 roku pozostawiono bez rozpatrzenia w oparciu o artykuł 100d ustawy” ^[14].

Liczba, która boli: 13 i 0. Trzynaście ponagleń uznanych za uzasadnione w 2022 r. Od 2023 r. 462 ponaglenia i ani jedno nie zostało rozpatrzone ^[14].

Nie wszędzie jest to okrągłe zero. Podkarpacki po 2022 r. przesłał wyżej 7 ponagleń (1 w 2023 r., po 3 w 2024 i 2025 r.); 2 uznano za uzasadnione, 3 za nieuzasadnione, 2 czekały na rozpatrzenie. Warmińsko-Mazurski wykazuje po 2022 r. 1 uzasadnione i 6 nieuzasadnionych, Łódzki co najmniej 6 nieuzasadnionych ^[16]. Urzędy nie piszą, czemu akurat te trafiły wyżej. Reszta to pozostawienie bez rozpoznania.

Kto pokazał liczby, a kto nie

13 sierpnia 2026 r. Głos Migranta zapytał wszystkich szesnastu wojewodów m.in. o liczbę ponagleń w sprawach pobytowych w latach 2022-2026 i sposób ich załatwienia. Stan na 3 listopada 2026 r. ^[16]:

Dziewięć urzędów podało liczby za cały okres, jeden za 2026 r. Trzy odmówiły decyzją, trzy napisały, że ewidencji albo statystyki nie prowadzą. Tymczasem wszystkie szesnaście województw, łącznie ze Świętokrzyskim, Opolskim, Śląskim, Pomorskim, Lubelskim i Małopolskim, jest w jednym arkuszu, który UdSC wygenerował z systemu Pobyt ^[12]. To, co trzy urzędy uznały za informację przetworzoną, a trzy za dane, których nie zbierają, centrala przysłała w jednym pliku. Te liczby nie zawsze zgadzają się z pismami urzędów, o czym niżej.

Odwołania od odmów czekają w ministerstwie. MSWiA przedłużyło ich rozpatrzenie do 7-9 grudnia (Lubelski, Pomorski) i do 18 grudnia 2026 r. (Śląski; Małopolski w części dotyczącej m.in. przyspieszeń i skarg), uzasadniając to czynnościami potrzebnymi „na skutek dużej liczby aktualnie prowadzonych przez Ministra SWiA, jako organu II instancji postępowań (24 postępowania)” (21 października było to jeszcze 21, 22 października 22) ^[17]. Każde z tych pism kończy się zdaniem: „Jednocześnie informuję o przysługującym prawie do wniesienia ponaglenia, zgodnie z art. 37 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego” ^[17]. Minister nie ma organu wyższego stopnia, więc ponaglenie wnosi się wtedy „do organu prowadzącego postępowanie” ^[1] - do tego samego ministerstwa, które przedłużyło termin. Bezpiecznik, który ocenia urząd jego własnymi rękami, znamy już z wydziałów cudzoziemców.

Centrala pisze do sądu

28 listopada 2025 r. Szef UdSC napisał do Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zaczyna od zwrócenia uwagi na orzecznictwo „związane z art. 100d (...), kwestionujące niekiedy możliwość jego zastosowania” ^[10]. Przedstawia dane: od 2020 r. do 31 października 2025 r. złożono 2 798 901 wniosków o zezwolenie na pobyt, a wydano 2 305 230 decyzji ^[10]. Konkluzja: „W związku z powyższym, w mojej ocenie, stosowanie ww. artykułu w obecnej sytuacji nadal jest zasadne” ^[10]. I prośba:

Dziesięć dni później ten sam list trafił do wszystkich wydziałów cudzoziemców „do wiadomości i służbowego wykorzystania” ^[10]. Wojewodowie są w tych sądowych sprawach stroną.

Kilka rzeczy, których w liście nie ma. Pismo powołuje cztery wyroki NSA z lat 2023-2024 i ani jednego z wyroków, w których od 19 maja 2025 r. NSA odmawia stosowania przepisu za okres po 30 czerwca 2024 r. (II OSK 2921/24 i kolejne) ^[10], ^[18]. Nie podaje, ile trwa postępowanie, ile spraw czeka ani ile ponagleń odłożono. Z jego własnej tabeli wynika, że wniosków w 2024 r. (510 385) było mniej niż w 2023 r. (608 900), a w 2025 r. do 31 października 470 410, czyli w przeliczeniu na cały rok ok. 565 tys. (nasze wyliczenie): więcej niż w 2024 r., mniej niż w 2023 r. ^[10]. Na 2026 r. pismo zapowiada kolejne obciążenie, karty pobytu dla osób z ochroną czasową: „Zakładać należy, że wszczętych zostanie ok. 800 tys. nowych, dodatkowych postepowań” (pisownia oryginału) ^[10]. NSA, powołując się na dane UdSC za lata 2023 i 2024, wskazał w kwietniu 2026 r. na „zakończenie procesu masowego napływu do Polski kolejnych obywateli Ukrainy” ^[18]. Szef UdSC z podobnych danych wywiódł, że sytuacja nadzwyczajna trwa.

W tym samym liście Szef UdSC podkreśla, że spoczywanie terminów „w żadnym wypadku nie jest jednoznaczne z tym, iż wojewodowie zostali zwolnieni z obowiązku prowadzenia postępowań w sposób możliwie najszybszy” ^[10]. W lutym 2026 r.: „Spoczywanie terminów nie oznacza zawieszenia postępowania ani zaprzestania dokonywania w nim czynności” i wojewodowie „dokładają wszelkich możliwych starań” ^[11]. Ponaglenie, którym strona mogła to sprawdzić u organu wyższego stopnia, jest wyłączone od 2022 r.

Uczciwie: co mówi ustawa i co mówią sądy

Nie twierdzimy, że wojewodowie łamią ustawę, zostawiając ponaglenia bez rozpoznania. Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy stanowi, że w sprawach o pobyt czasowy, stały i rezydenta UE prowadzonych przez wojewodę bieg terminów „nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu”, „przepisów o bezczynności organu (...) nie stosuje się”, a opóźnienie urzędu „nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki” (art. 100d ust. 1, 3 i 4) ^[3]. Kodeks każe ponaglenie przedwczesne pozostawić bez rozpoznania ^[1]. Okólniki UdSC wyciągnęły z tego najdalej idący wniosek, a urzędy go stosują.

Sądy przez długi czas przepis akceptowały. W kwietniu 2025 r. NSA pisał: „W utrwalonym i jednolitym orzecznictwie NSA przyjmuje się, że art. 100c i 100d nie naruszają Konstytucji RP, prawa unijnego, w tym KPP, jak również art. 6 i 13 EKPCz”, ale zastrzegał: „Rozwiązania legislacyjne uwarunkowane nadzwyczajnymi okolicznościami mogą bowiem być uznane za proporcjonalne tylko wówczas, gdy trwają te okoliczności” (II OSK 1188/24) ^[18]. Od 19 maja 2025 r. NSA w kolejnych wyrokach uznaje, że przedłużenie przepisu „na okres po 30 czerwca 2024 r., nie miało już uzasadnienia w konstytucyjnej, traktatowej oraz konwencyjnej przesłance konieczności ograniczenia prawa do sądu” (II OSK 2788/25, z powołaniem m.in. II OSK 2921/24) ^[18].

Przed Trybunałem Sprawiedliwości UE toczą się dwie sprawy o ten przepis: C-254/25 (pytanie WSA w Gliwicach) i C-797/25 (WSA we Wrocławiu) ^[9], ^[11]. W C-254/25 rzecznik generalny zaproponował w kwietniu 2026 r. odpowiedź, że prawo Unii „stoi (...) na przeszkodzie krajowym przepisom ustawowym, które (...) wyłączają, w braku przypadku siły wyższej (...), przewidzianą w prawie krajowym możliwość skorzystania ze skutecznego środka prawnego przed sądem służącego przeciwdziałaniu bezczynności lub opieszałości właściwego organu administracyjnego” - w sprawie zezwolenia na pobyt w celu studiów ^[19]. To opinia, nie wyrok. Na wyrok czekamy.

Przepis obowiązuje do 4 marca 2027 r. - to siódma data końcowa, licząc od pierwszej z art. 100c; ostatnią przesunięto ustawą z 23 stycznia 2026 r. ^[3]. Na pytanie, czy pracuje nad dalszym stosowaniem art. 100d po tej dacie, MSWiA odpisało 30 października 2026 r.: „MSWiA nie prowadzi takich prac” ^[20].

Co to znaczy dla Ciebie

Praktyczny poradnik jest w raporcie „Ponaglenie, którego nikt nie rozpatruje”, a gotowe wzory ponaglenia i skargi w zakładce Działaj. Tu tylko to, co wynika z pism UdSC:

• Ponaglenie składaj mimo wszystko. Nie dla urzędu, tylko dla sądu: skarga na bezczynność wymaga wcześniejszego wniesienia ponaglenia ^[2]. UdSC sam to napisał wojewodom w 2022 r.: „Praktyka polegająca na nieprzekazywaniu ponagleń do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców nie będzie sama w sobie przeciwdziałać dopuszczalności skargi, albowiem przesłanką tejże dopuszczalności jest tylko wniesienie ponaglenia, ale już nie jego rozpatrzenie” ^[5].
• Zachowaj dowód, że i kiedy je wniosłeś. Potwierdzenie nadania, UPO z ePUAP albo dowód z e-Doręczeń. Sąd będzie sprawdzał wniesienie, nie rozpatrzenie ^[2], ^[5].
• Nie pisz ponaglenia na pozostawienie ponaglenia bez rozpoznania. Według UdSC takie pozostawienie „samo w sobie nie będzie zaskarżalne ponagleniem do organu wyższego stopnia”, a „nawet wadliwe zastosowanie przepisu art. 37 § 3a K.p.a.” nie może pozbawić strony kontroli sądowej ^[6]. Następny krok to skarga do WSA, składana za pośrednictwem wojewody.
• Wyjątek: wniosek pozostawiony bez rozpoznania. Jeśli wojewoda zostawił bez rozpoznania twój wniosek (art. 64 § 2 KPA, np. po wezwaniu o braki), ponaglenie na taką bezczynność według samego UdSC nie jest objęte wyłączeniem i powinno trafić do Szefa UdSC ^[5], ^[6].
• Okres po 30 czerwca 2024 r. W linii NSA od maja 2025 r. sądy za ten okres pomijają art. 100d ^[18]. Sąd nie wyda karty, ale może zobowiązać wojewodę do decyzji w terminie.
• Po 4 marca 2027 r. Jeśli przepis nie zostanie znowu przedłużony, terminy z ustawy o cudzoziemcach zaczną znowu biec, a ponaglenie wniesione po ich upływie przestanie być przedwczesne w rozumieniu art. 37 § 3a KPA. To nasz wniosek z treści przepisów ^[1], ^[3], nie stanowisko urzędu.

To nie jest porada prawna w twojej sprawie - przed skargą warto skonsultować się z prawnikiem lub organizacją pomocową.

Czego te liczby nie mówią

• Arkusz UdSC pokazuje ponaglenia według roku wpływu, a rozstrzygnięcia według roku wydania. Kolumny jednego roku nie opisują tych samych ponagleń ^[12].
• Urzędy podają we własnych pismach inne liczby niż system Pobyt. Kujawsko-Pomorski pisze o 207 ponagleniach w 2024 r. ^[14]; w arkuszu UdSC ten urząd ma za 2024 r. 184 ponaglenia i 167 pozostawionych bez rozpoznania ^[12]. Bywa, że rozjazd jest duży i w obie strony: Dolnośląski podaje za 2024 r. 1 382 ponaglenia, a arkusz 4 220; Mazowiecki za 2025 r. 9 097, a arkusz 6 283 ^[12], ^[16]. Mazowiecki sam zastrzega, że dane z systemu „mogą być obarczone błędem” ^[16]. Zachodniopomorski podał dwie niespójne serie: za 2024 r. 367 i 244 ponaglenia, za 2025 r. 473 i 384 ^[16]. Liczba 24 341 to tyle, ile zarejestrowano w systemie; nie traktujemy jej jako dokładnego licznika.
• W 2022 r. arkusz nie wykazuje żadnych rozstrzygnięć wojewodów, choć np. Kujawsko-Pomorski pisze o 67 ponagleniach pozostawionych w 2022 r. bez rozpoznania ^[12], ^[14].
• Ponaglenie uznane za nieuzasadnione też jest rozpatrzeniem: ktoś z zewnątrz obejrzał sprawę. Porównujemy liczbę spraw obejrzanych z liczbą odłożonych, nie wygranych z przegranymi.

Na koniec

Bezpiecznik nie zniknął z kodeksu. Ustawa zawiesiła terminy. Rozpatrywanie ponagleń odłączyło pismo z czerwca 2022 r., które doszło, jak samo pisze, „do dalej idącego wniosku” ^[5] i zapowiadało, że potrwa to do końca tamtego roku. Od tego czasu centrala pisze wojewodom, jak wnosić o odrzucenie skarg i kiedy składać kasacje, pisze rządowi, co mówić w Luksemburgu, i pisze do Prezesa NSA, żeby sądy wykorzystały jej dane. Człowiekowi w kolejce zostało ponaglenie, które czyta ten sam urząd, na który się skarży, i sąd, do którego to ponaglenie otwiera drogę. Wszystkie dokumenty, na których stoi ten tekst, publikujemy obok.

Źródła

[1]Kodeks postępowania administracyjnego, art. 37 § 1, § 3, § 3a, § 4, § 6 i § 8; tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1691. źródło

[2]Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 53 § 2b; tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 143. źródło

[3]Ustawa z 12.03.2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, art. 100d ust. 1, 3 i 4 (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1293); data 4 marca 2027 r.: ustawa z 23.01.2026 r., Dz.U. 2026 poz. 203, art. 17 pkt 50. Wcześniejsze daty końcowe: raport „Ponaglenie, którego nikt nie rozpatruje”, tam przypis 4. źródło, źródło

[4]Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, DPM.0738.29.2022 z 20.04.2022, do dyrektorów wydziałów cudzoziemców wszystkich urzędów wojewódzkich, s. 14-15. dokument (PDF)

[5]Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, DPM.0738.49.2022 z 15.06.2022, do dyrektorów wydziałów cudzoziemców wszystkich urzędów wojewódzkich: s. 3 (postępowania „powinny być jednak (...) prowadzone”), s. 4 (wytyczna, „stanem czasowym”, „dalej idącego wniosku”), s. 5 (wyjątek art. 64 § 2 KPA), s. 6 (skargi do WSA, „czasowa praktyka administracyjna”). dokument (PDF)

[6]Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, DPM.0738.81.2022 z 9.11.2022, do dyrektorów wydziałów cudzoziemców wszystkich urzędów wojewódzkich: s. 3 (pozostawienie bez rozpoznania nie jest zaskarżalne ponagleniem; wyjątek art. 64 § 2 KPA), s. 4 (każde ponaglenie „przedwczesne”; wadliwe zastosowanie art. 37 § 3a nie odbiera kontroli sądowej). dokument (PDF)

[7]Dyrektor Departamentu Prawa Migracyjnego UdSC, DPM.0737.43.2023 z 31.07.2023, do Opolskiego Urzędu Wojewódzkiego, do wiadomości dyrektorów wydziałów wszystkich urzędów wojewódzkich, s. 3. dokument (PDF)

[8]Dyrektor Departamentu Prawa Migracyjnego UdSC, DPM.07037.23.2024 z 14.03.2024, do Wielkopolskiego Urzędu Wojewódzkiego, s. 2 (wyjaśnienia to „wyłącznie (...) opinia innego organu administracji publicznej”) i s. 7 (rekomendacja skargi kasacyjnej). dokument (PDF)

[9]Dyrektor Departamentu Prawa Migracyjnego UdSC, DPM.07037.38.2025 z 3.08.2025, do dyrektorów wydziałów wszystkich urzędów wojewódzkich (pismo przewodnie do stanowiska w sprawie C-254/25; samego stanowiska urzędy nam nie przekazały). dokument (PDF)

[10]Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, BSZ.WKSI.0705.1.2025/ED z 28.11.2025 do Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego: s. 1 (orzecznictwo „kwestionujące niekiedy”), s. 4 (obowiązek szybkości), s. 6 (tabele wniosków i decyzji 2020-2025), s. 7 („nadal jest zasadne”), s. 8 (prośba o przekazanie sądom); oraz BSZ.WKSI.0705.1.2025/KS z 8.12.2025 do dyrektorów wydziałów wszystkich urzędów wojewódzkich. Kopie przekazał Wojewoda Warmińsko-Mazurski pismem SC-I.1331.16.2026 z 27.10.2026 w odpowiedzi na wniosek o informację publiczną (komplet siedmiu pism UdSC o art. 100c i 100d). list do Prezesa NSA (PDF), pismo do wojewodów (PDF), odpowiedź wojewody (PDF)

[11]Urząd do Spraw Cudzoziemców (wz. Dyrektor Generalny), DPM.WL.024.4.2026/LK z 10.02.2026 do MSWiA, stanowisko w sprawie C-797/25 (Wojewoda Dolnośląski): s. 8 („Spoczywanie terminów nie oznacza...”, „dokładają wszelkich możliwych starań”), s. 10 (skutki ponaglenia i wyroku), s. 11 („nie zaś w drodze praktyki administracyjnej”). Kopia udostępniona także przez Wojewodę Podkarpackiego. dokument (PDF)

[12]Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, odpowiedź z 11.09.2026 na wniosek o informację publiczną z 13.08.2026: arkusz „ponaglenia na organ I instancji 2022-2026” (liczba ponagleń w sprawach o pobyt czasowy, stały i rezydenta UE według organu przyjmującego oraz liczba postanowień według organu rozstrzygającego; stan na 1.09.2026). Sumy roczne i wiersze „wojewodowie” (RAZEM minus Szef UdSC) - nasze wyliczenie. dokument (XLSX); CSV: ponaglenia, postanowienia

[13]Wojewoda Kujawsko-Pomorski: BW.II.1331.214.2026 z 27.08.2026 (liczby ponagleń, pkt 2: brak dokumentu) i decyzja z 1.09.2026 (odmowa co do sposobu załatwienia ponagleń); BW.II.1331.226.2026 z 1.10.2026 (sześć pism UdSC). dokument (PDF), dokument (PDF), dokument (PDF)

[14]Wojewoda Kujawsko-Pomorski, BW.II.1331.214.2026 z 3.11.2026 (odpowiedź po ponownym rozpatrzeniu), s. 1-2; Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, decyzja nr 27-IP/DBiSO/2026 z 20.10.2026 (DBiSO-WODO.06770.6.24.2026.EJ), uchylająca odmowę. dokument (PDF), dokument (PDF)

[15]Wojewoda Śląski, SCV.1331.47.2026 z 23.10.2026 (w nagłówku pisma: SCV.1131.47.2026), odpowiedź na wniosek z 27.08.2026, s. 1. dokument (PDF)

[16]Odpowiedzi szesnastu wojewodów na wniosek z 13.08.2026 (pisma wymienione w tabeli), m.in.: Dolnośląski, Lubelski, Lubuski, Łódzki, Małopolski, Mazowiecki, Opolski, Podkarpacki, Podlaski, Pomorski, Śląski, Świętokrzyski, Warmińsko-Mazurski, Wielkopolski, Zachodniopomorski; Kujawsko-Pomorski - przypisy ^[13], ^[14]. Wojewoda Łódzki, decyzja SOC-III.1331.7.2026 z 30.10.2026; Zachodniopomorski, druga seria, WSC-1.1331.11.2026 z 19.10.2026.

[17]MSWiA, Departament Bezpieczeństwa i Spraw Obronnych: DBiSO-WODO.06770.6.35-6.39 i 6.41.2026.EB z 21.10.2026 (Lubelski, Pomorski: do 7 i 9 grudnia 2026 r.; w tym piśmie „21 postępowań”), DBISO-WODO.06770.6.40.2025.BCh z 22.10.2026 (inna sprawa, „22 postępowania”), DBiSO-WODO.06770.6.45.2026.EB z 30.10.2026 (Śląski SCV.1331.41.2026: do 18 grudnia), DBiSO-WODO.06770.6.46-6.51.2026.BCh z 3.11.2026 (Małopolski: do 18 grudnia). 21.10 (PDF), 22.10 (PDF), 30.10 (PDF), 3.11 (PDF)

[18]Wyroki NSA: z 9.04.2025, II OSK 1188/24 źródło; z 19.05.2025, II OSK 2921/24 źródło; z 15.04.2026, II OSK 2788/25 (z powołaniem wyroków z 19.05.2025 II OSK 2921/24, 12.06.2025 II OSK 3096/24, 13.06.2025 II OSK 2940/24, 5.08.2025 II OSK 2719/24) źródło. Sygnatury powołane w liście do Prezesa NSA ^[10]: II OSK 463/23, II OSK 1628/24, II OSK 1562/24, II OSK 1182/24.

[19]Opinia rzecznika generalnego z 16.04.2026 w sprawie C-254/25, A.A. przeciwko Wojewodzie Śląskiemu, ECLI:EU:C:2026:320, pkt 56. źródło

[20]MSWiA, Departament Bezpieczeństwa i Spraw Obronnych, DBiSO-WODO.06770.2.103.2026.EJ z 30.10.2026, odpowiedź na wniosek o informację publiczną, pkt 4. dokument (PDF)